فصل به فصل، آیه به آیه، استفاده آسان و همیشه رایگان!
ارمیا باب ۱۶ – نشانههای زنده از داوری پیشِ رو
خواندگی ارمیا برای زندگی بهعنوان نشانهای از داوری پیشِ رو.
۱. آیات (۱-۴) فرمان به ارمیا برای زن نگرفتن و فرزند نداشتن.
کلام خداوند بر من نازل شده، فرمود: «برای خود زنی مگیر، و تو را در این مکان پسران و دختران نباشد. زیرا خداوند دربارۀ پسران و دخترانی که در این مکان زاده شوند، و دربارۀ مادرانی که آنان را بزایند و پدرانی که ایشان را در این سرزمین تولید کنند، چنین میفرماید: به بیماریهای مُهلک خواهند مرد. کسی برایشان ماتم نخواهد گرفت و دفنشان نخواهد کرد، بلکه بر زمین همچون فضولات خواهند بود. به شمشیر و قحطی هلاک خواهند شد و اجسادشان طعمۀ پرندگان هوا و حیوانات زمین خواهد گشت.
الف. برای خود زنی مگیر: خدا به ارمیا فرمانی منحصربهفرد داد، فرمانی که برخلاف ارادۀ عمومی خدا برای قومش و برخلاف سنتهای فرهنگی پایدار قوم یهود بود. به ارمیا فرمان داده شد که نه زن بگیرد و نه پسران و دختران داشته باشد.
یک) در فرهنگ یهودیان باستان (و در بین بسیاری از یهودیان مقید امروزی) مجرد بودن و بیفرزندی مایۀ ننگ و شرمساری بود. از افراد انتظار میرفت ازدواج کنند و بچهدار شوند. اطاعت ارمیا از فرمان خدا توجه مردم را جلب خواهد کرد.
• «از آنجایی که ازدواج کردن برای یک مرد بالغ و سالم عبری امری عادی در زندگی بود، خودداری از ازدواج به دلایل ذکر شده، درس عملی بسیار مهمی را به همراه خواهد داشت.» (هریسون)
• «مجرد بودن نه تنها در اسرائیل، بلکه در سراسر خاور نزدیک امری غیرمعمول بوده است». (فینبرگ)
• «در زبان عبری کتابمقدسی حتی برای ‘مجرد‘ کلمهای وجود ندارد.» (رایکن)
دو) باید فرض کنیم که ارمیا مانند بسیاری دیگر به دنبال برکات و مزایای ازدواج و پدر شدن بوده است. اینها خواستههای مشروعی برای او بودند؛ با اینحال، او برای تحقق دعوت خدا در زندگی خود، ممکن است لازم باشد این چیزها را انکار کند تا دعوتی بالاتر را دنبال نماید. عیسی بعدها خواهد گفت که پیروان او باید خود را انکار کنند، صلیب خود را بردارند و از پیِ او بروند (لوقا ۲۳:۹). این موضوع، با توجه به ارادۀ خدا برای فرد ایماندار، ممکن است به معنای دست کشیدن از خواستههای مشروع باشد.
سه) در عهدجدید و در میان مسیحیان، ازدواج کردن و فرزند آوردن هنوز امری محترم است و حتی میتوان گفت از آنها انتظار میرود که چنین کنند. با این وجود، عهدجدید برای افراد مجرد نیز احترام و جایگاه خاصی قائل است و به آنها میگوید که وضعیت خود را دعوتی از جانب خدا بدانند، حتی مانند ارمیا (اول قرنتیان ۷:۷-۹؛ ۲۶:۷-۳۵).
ب. به بیماریهای مُهلک خواهند مرد: این دلیلی بود که خدا برای فرمان غیرعادی خود به ارمیا ارائه کرد. دوران کنونی چنان سرشار از پریشانی و بحران بود که حکیمانه نبود ارمیا ازدواج کند یا بچهدار شود.
یک) این تقریباً همان استدلالی است که پولس در اول قرنتیان ۲۶:۷-۳۵ به کار برده است و به ایمانداران مجرد توصیه میکند که بهسبب بحران زمان حاضر از وضعیت تجرد خود راضی باشند (اول قرنتیان ۲۶:۷).
دو) «اینکه ارمیا از داشتن زن و فرزند منع میشود هشداری است از اینکه زندگی خانوادگی قوم مختل خواهد شد.» (فینبرگ)
۲. آیات (۵-۷) فرمان به ارمیا برای سوگواری نکردن با دیگران.
«آری، زیرا خداوند چنین میفرماید: به خانهای که در آن مجلس سوگواری بر پاست، قدم مگذار؛ بدانجا مرو و با اهل آن خانه به ماتم و سوگ منشین، زیرا سلامتیِ خویش و محبت و رحمت خود را از این قوم برگرفتهام؛ این است فرمودۀ خداوند. بزرگ و کوچک در این سرزمین خواهند مرد. به خاک سپرده نخواهند شد، و کسی برایشان سوگواری نخواهد کرد و خود را مجروح نخواهد ساخت و موی خویش را نخواهد تراشید. کسی برای شخص سوگوار نانی پاره نخواهد کرد تا او را برای مُردهاش تسلی دهد، و نه پیالۀ تسلی به وی خواهد داد تا برای پدر یا مادر خویش بنوشد.»
الف. به خانهای که در آن مجلس سوگواری بر پاست، قدم مگذار؛ بدانجا مرو و با اهل آن خانه به ماتم و سوگ منشین: سوگواری و ماتم گرفتن با دیگران در زمان مرگ عادی بوده و هست. با اینحال، چون خدا سلامتیِ خویش را از این قوم برگرفته بود، ارمیا نباید در عزاداریهای رسمی دیگران به آنها ملحق میشد.
یک) «عدم ابراز اندوه از خود، امری غیرعادی بود و باعث انتقاد میشد. انجام آداب سوگواری برای افراد داغدار -حتی کسانی که پدر یا مادر خود را از دست دادهاند- مجاز نخواهد بود. بنابراین ارمیا از برکت خدمت به داغدیدگان محروم خواهد شد.» (فینبرگ)
ب. بزرگ و کوچک در این سرزمین خواهند مرد: ارمیا باید از حضور در مراسم سوگواری دیگران پرهیز میکرد تا نشانهای از مصیبت بزرگی باشد که پیشِ روی یهودا قرار داشت، زمانی که مرگ چنان گسترده خواهد شد که مردگان به خاک سپرده نخواهند شد. و کسی برایشان سوگواری نخواهد کرد.
ج. خود را مجروح نخواهد ساخت و موی خویش را نخواهد تراشید: وقتی داوری پیشِ رو بر یهودا وارد شود، هیچیک از این اعمال عزاداری انجام نخواهد شد. نه آنهایی که از نظر فرهنگی پذیرفته شده بودند (کسی برای شخص سوگوار نانی پاره نخواهد کرد) و نه آنهایی که از مناسک بتپرستی برای مردگان و از روی نااطاعتی تقلید شده بودند (خود را مجروح نخواهد ساخت).
یک) خود را مجروح نخواهد ساخت: «اینها مربوط به آداب خودزنی است که در آن، عزاداران خود را میبریدند یا مجروح میکردند و سر و ریش خود را میتراشیدند. به نظر میرسد که این اعمال بهطور گستردهای در اسرائیل انجام میشده است، حتی با اینکه از انجام آن منع شده بودند (ارمیا ۴۵:۴۱؛ ارمیا ۵:۴۷؛ ارمیا ۳۷:۴۸؛ اشعیا ۳-۲:۱۵؛ ۱۲:۲۲؛ حزقیال ۱۸:۷؛ میکاه ۱۶:۱ و غیره).» (تامپسون)
۳. آیات (۸-۹) فرمان به ارمیا برای شرکت نکردن در بزم دیگران.
«نیز به خانۀ بزم داخل مشو و با ایشان به خوردن و نوشیدن منشین. زیرا خداوند لشکرها، خدای اسرائیل، چنین میفرماید: اینک من در ایام شما، و در برابر دیدگان خودتان، فریاد خوشی و بانگ شادمانی، و آواز عروس و صدای داماد را در این مکان خاموش خواهم ساخت.»
الف. نیز به خانۀ بزم داخل مشو و با ایشان به خوردن و نوشیدن منشین: ارمیا درست همانطور که باید از روابط عادی خانوادگی و سوگواری عمومی دوری میکرد، لازم بود از جشنهای عمومی نیز پرهیز کند. همۀ اینها بهعنوان نشانههایی از داوری پیشِ رو انجام میشد.
یک) «میتوان تصور کرد که این موضوع برای قلب پرمهر ارمیا چه معنایی میتوانست داشته باشد. با وجود روابط تنگاتنگی که در جامعۀ یهودا وجود داشت، این کار معادل نوعی طردِ خودخواسته از اجتماع بود.» (کاندال)
ب. اینک من در ایام شما، و در برابر دیدگان خودتان، فریاد خوشی و … را در این مکان خاموش خواهم ساخت: با آمدن بحران داوری بر یهودا، شادمانی و جشنهای عروسی وجود نخواهد نداشت. بهعنوان یک نشانه، ارمیا باید در زمان حاضر به گونهای زندگی میکرد که انگار آن داوری آمده است.
کلام داوری و احیا به صورت متناوب.
۱. آیات (۱۰-۱۳) توضیح داوری خدا برای مردم یهودا.
«آنگاه که تمامی این سخنان را به این قوم بازگفتی، چون ایشان از تو بپرسند: ”خداوند از چه سبب تمامی این بلای عظیم را بر ضد ما اعلام کرده است؟ تقصیر ما چیست؟ و چه گناهی به یهوه خدای خود ورزیدهایم؟“ آنگاه به ایشان بگو: ”خداوند چنین میفرماید: این از آن روست که پدران شما مرا ترک کردند و در پی خدایانِ غیر رفته، آنان را عبادت و سَجده نمودند. ایشان مرا ترک کرده، شریعت مرا نگاه نداشتند. و شما نیز بدتر از پدرانتان عمل کردهاید، زیرا هر یک از شما از سرکشیِ دلِ شریرِ خود پیروی میکنید و به من گوش نمیگیرید. از اینرو شما را از این سرزمین به سرزمینی که نه شما شناختهاید و نه پدرانتان بیرون خواهم افکند، و در آنجا روز و شب خدایانِ غیر را عبادت خواهید کرد، زیرا بر شما نظر لطف نخواهم داشت.»
الف. خداوند از چه سبب تمامی این بلای عظیم را بر ضد ما اعلام کرده است؟ در کتاب ارمیا خداوند چندین بار پیشبینی کرد که قوم و رهبران یهودا چنین سؤالی خواهند پرسید و میخواست به آن پاسخ دهد. برای خدا مهم بود که آنها این بلا را بداقبالی یا بدشانسی ندانند؛ آنها باید میفهمیدند که این بلا پاسخی منصفانه به گناه و سرکشی آنها است.
ب. این از آن روست که پدران شما مرا ترک کردند: فتح و تبعیدی که پیشِ روی یهودا قرار داشت تنها به دلیل گناه یک نسل نبود. بلکه بهخاطر سرکشی سرسختانۀ چندین نسل بود که باعث شد یهودا بهزودی مورد داوری قرار گیرد.
ج. و شما نیز بدتر از پدرانتان عمل کردهاید، زیرا هر یک از شما از سرکشیِ دلِ شریرِ خود پیروی میکنید: گناهان پدران آنها کافی بود تا آنها را مشمول داوری کند، اما آنها فراتر رفتند و تقصیرات خود را نیز به آن اضافه کردند. آنها علاوه بر گناهان پدرانشان (بتپرستی و نپذیرفتن راههای خداوند)، خود را نیز به شکل قابل توجهی میپرستیدند.
د. از این رو شما را از این سرزمین به سرزمینی که نه شما شناختهاید و نه پدرانتان بیرون خواهم افکند: به دلیل گناه انبوه پدرانشان و نسل خودشان، فتح یهودا و تبعید آنها قطعی بود.
یک) در آنجا روز و شب خدایانِ غیر را عبادت خواهید کرد: «ارمیا به طعنه به آنها اطمینان میدهد که در آنجا فرصت خواهند داشت تا به صورت شبانهروزی آرزوی خود برای بتپرستی را برآورده کنند.» (فینبرگ)
۲. آیات (۱۴-۱۵) وعدۀ شگفتانگیزِ بازگرداندن از تبعید.
«بنابراین خداوند میفرماید: اینک ایامی میآید که دیگر گفته نخواهد شد، ”قسم به حیات خداوند که بنیاسرائیل را از سرزمین مصر بیرون آورد،“ بلکه خواهند گفت، ”قسم به حیات خداوند که بنیاسرائیل را از سرزمین شمال و از همۀ ممالکی که آنان را بدانجا رانده بود، بازآورْد.“ زیرا من ایشان را به سرزمینشان که به پدران ایشان بخشیدم، باز خواهم آورد.
الف. اینک ایامی میآید: کلام قبلی ارمیا تا حد زیادی ناامیدکننده بود، زیرا خدا در آن وعده داده بود که در سرزمین تبعید بر شما نظر لطف نخواهم داشت. با اینحال، گویی خدا چارهای جز این ندارد، بلافاصله بعد از آن کلام ناامیدکننده، وعدهای شگفتانگیز و فیضبخش ارائه میشود.
ب. که دیگر گفته نخواهد شد، «قسم به حیات خداوند که بنیاسرائیل را از سرزمین مصر بیرون آورد»: رهایی قوم از مصر توسط خدا، عمل اصلی نجات در عهدعتیق بود. خدا دائماً این کار بزرگ را از طریق عید پسخ و راههای دیگر، به اسرائیل یادآوری کرد.
ج. بلکه خواهند گفت، «قسم به حیات خداوند که بنیاسرائیل را از سرزمین شمال و از همۀ ممالکی که آنان را بدانجا رانده بود، بازآورْد»: خدا وعدهای قابل توجه داد -که برای عظمت و قدرت نجاتبخش او، معیار جدیدی وجود خواهد داشت. این معیار جدید بازگشت از اسارت خواهد بود، زمانی که خدا آنها را به سرزمینشان بازگرداند.
یک) «اشاره به ‘همۀ ممالک‘ نشان میدهد که ارمیای نبی بازگشت آنها از سراسر جهان را پس از تبعید پیشبینی میکند.» (فینبرگ)
دو) در اینجا یک تشبیه روحانی ارزشمند وجود دارد. کار نجات اولیه در زندگی ایماندار کاری بزرگ است؛ اما کار احیای ایماندار -وقتی خدا فرزند تأدیبشدۀ خود را از یک تبعید مجازی بیرون میآورد و به لطف و وعدۀ خود برمیگرداند– ممکن است گاهی اوقات کاری بسیار بزرگتر تلقی شود. این اصلی است که خدا برای ارمیا آشکار کرد.
۳. آیات (۱۶-۱۸) غیرت خدا در تعقیب مردمی که آمادۀ داوری هستند.
«اما خداوند میفرماید: اینک از پیِ ماهیگیرانِ بسیار خواهم فرستاد تا ایشان را صید کنند. سپس از پیِ شکارچیانِ بسیار خواهم فرستاد تا ایشان را از هر کوه و تَلی، و از شکافهای صخرهها شکار کنند. زیرا چشمانم بر تمامی راههای ایشان است؛ آنها از نظرم پنهان نیست و نه تقصیر ایشان از چشمانم پوشیده. پس نخست تقصیر و گناه ایشان را دوچندان مکافات خواهم رسانید، زیرا سرزمین مرا به لاشهای بتهای منفورِ خود آلودند و میراث مرا با تمثالهای کراهتآورشان پر ساختند.»
الف. اینک از پیِ ماهیگیرانِ بسیار خواهم فرستاد: اینها همان صیاد مردمان بودند، اما به لحاظ منفی. خدا ماهیگیران و شکارچیان مجازی را به دنبال قوم سرکش خود میفرستد تا آنها را برای داوری و تبعیدی که وعده داده شده دستگیر کنند. آنها نمیتوانستند از خدایی که چشمانش بر تمامی راههای ایشان است پنهان شوند.
یک) «با اینحال، برخی تصور میکنند که منظور از ماهیگیران، مصریان هستند که بیشتر از طریق ماهیگیری امرار معاش میکنند، و شکارچیان، کَلدانیان هستند (مثل پیدایش ۸:۱۰، ۹).» (ترپ)
دو) «‘ماهیگیران‘ ابتدا تعداد انبوهی را به دام خواهند انداخت که احتمالاً اشاره به تبعید دارد، و به دنبال آن، ‘شکارچیان‘ خواهند آمد و تک تک بازماندگان را بیرون خواهند کشید.» (کاندال)
سه) دوچندان مکافات خواهم رسانید: «شاید این ترجمۀ بهتری باشد: ‘من دقیقاً همان مکافاتی را به آنها خواهد رسانید که بهخاطر شرارت و گناهشان سزاوارش هستند.»‘ مجازات آنها بیشتر متناسب به نظر میرسید تا دو برابر. مجازات با جرم تناسب داشت.» (رایکن)
ب. زیرا سرزمین مرا به لاشهای بتهای منفورِ خود آلودند: این قسمت بهعنوان یک دلیل توضیح میداد که چرا تبعید مردم یهودا پاسخ مناسبی به وضعیت عمیقاً گناهآلود آنها بود. چون آنها سرزمین خداوند را آلوده کردند، به همین دلیل برای مدتی از آن سرزمین رانده خواهند شد.
یک) لاشهای بتهای منفورِ خود: «منظور یا خود بتها هستند که فقط لاشهایی بیجان بودند؛ یا قربانیهایی که برای آنها انجام شد.» (کلارک)
دو) «مدارای یهودا نسبت به خدایان دیگر به اندازۀ افتخار نسل ما به کثرتگرایی دینی و شرمندگی از ادعاهای انحصاری مسیحیت عجیب و بهتآور است.» (کیدنر)
۴. آیات (۱۹-۲۱) جلال یافتن یهوه در بین قومها.
ای خداوند، ای قوّت و قلعۀ من،
ای پناهگاه من در روز تنگی،
قومها از کرانهای زمین
نزد تو آمده، خواهند گفت:
«پدران ما چیزی به میراث نبردند،
جز خدایان دروغین و بتهای باطل
که هیچ فایدهای نمیرسانند.
آیا انسان برای خویشتن خدایان بسازد؟
حال آنکه خدا نیستند!»
«پس اینک من بدیشان معرفت خواهم بخشید؛
آری، این بار قدرت و عظمت خویش را بدیشان خواهم شناسانید،
و آنگاه خواهند دانست که نام من یهوه است!»
الف. ای خداوند، ای قوّت و قلعۀ من، ای پناهگاه من در روز تنگی: با وجود وضعیت ناامیدکنندۀ یهودا و داوری قریبالوقوع آنها، ارمیا همچنان قوت و پناهگاه خود را در خداوند میجست.
ب. قومها از کرانهای زمین نزد تو آمده: خدا نه تنها به وعدۀ بازگرداندن قوم خود از تبعید عمل خواهد کرد، بلکه کار بزرگتری نیز انجام خواهد داد. خدا وعده داد که قومها را به سوی خود جذب کند و آنها را از کرانهای زمین نزد خود بیاورد.
ج. پدران ما چیزی به میراث نبردند، جز خدایان دروغین و بتهای باطل که هیچ فایدهای نمیرسانند: این شهادت توبهآمیز قومهایی خواهد بود که به سوی خدا جذب شدهاند. آنها متوجه خواهند شد که بتهایشان باطل هستند و هیچ فایدهای نمیرسانند.
یک) «اندیشیدن به واقعیت اثباتشدۀ خدا در برابر خدایان خیالی بتپرستان، چشمان ارمیا را گشود تا روزی را پیشبینی کند که اقوام دور به بطالت ادیان خود پی خواهند برد و به خداوند روی خواهند آورد.» (کیدنر)
دو) آیا انسان برای خویشتن خدایان بسازد؟ حال آنکه خدا نیستند! «آیا کسی میتواند اینقدر احمق و اینقدر مضحک و نامعقول باشد؟ بله، انسان سقوطکرده میتواند همینقدر پست، فرومایه، فاسد و شریر باشد، تا زمانی که تحت تأثیر فیض مسیح قرار گیرد و تبدیل شود.» (کلارک)
د. قدرت و عظمت خویش را بدیشان خواهم شناسانید: خدا به قومها وعده داد که مکاشفۀ عظیمی از قدرت و عظمت خود را به آنها نشان دهد. این وعده در نمایش قدرت و محبت خدا از طریق کار عیسی و عرضۀ ادامهدار آن پیام به انجام رسید.
یک) آنگاه خواهند دانست که نام من یهوه است: «قومها از این طریق خواهند دانست که نام او یهوه است. اما یک نام بر شخصیت فرد دلالت داشت، و خودِ نام یهوه بر طیف وسیعی از ویژگیها دلالت داشت که مهمترین آنها قدرت نجاتبخش او بود.» (تامپسون)
دو) «مفسرین در مورد اینکه منظور از ایشان در اینجا یهودیان هستند یا غیریهودیان، اختلاف نظر دارند. در واقع، آنچه که گفته میشود در مورد هر دو گروه صدق میکند؛ نیازی نیست هیچکدام حذف شوند (ر.ک. حزقیال ۲۳:۳۶؛ ۱۴:۳۷).» (فینبرگ)