فصل به فصل، آیه به آیه، استفاده آسان و همیشه رایگان!
لاویان باب ۱۲- تطهیر پس از زایمان.
نجاست تشریفاتی پس از زایمان.
۱. آیات (۱ـ۴) زمانیکه پسری بهدنیا میآید.
خداوند موسی را خطاب کرده، گفت: «قوم اسرائیل را بگو: اگر زنی آبستن شود و پسری بزاید، آن زن هفت روز نجس خواهد بود. او مانند دورۀ عادت ماهانه، نجس خواهد بود. در روز هشتم، پوست قُلَفَۀ آن پسر باید ختنه شود. سپس آن زن باید سی و سه روز صبر کند تا از خونریزی خود طاهر گردد. او نباید هیچ چیز مقدس را لمس کند یا به قُدس داخل شود، تا زمانیکه روزهای تطهیر وی کامل گردد.
الف) اگر زنی آبستن شود و پسری بزاید، آن زن هفت روز نجس خواهد بود: پس از بهدنیا آوردنِ پسری، مادر بهطور تشریفاتی برای هفت روز نجس محسوب میشد. و پسر باید در روز هشتم ختنه میگشت.
یک) مریم مادر عیسی، در روز هشتم بعد از تولد، او را به معبد آورد (لوقا ۲۱:۲). عیسی هم شریعت را از هر جهت از جمله ختنه در روزِ هشتم به انجام رسانید.
ب) در روز هشتم، پوست قُلَفَۀ آن پسر باید ختنه شود: خدا به ابراهیم فرمان داد که فرزندان ذکورِ عهد او (از طریق اسحاق و یعقوب) باید در هشت روزگی ختنه شوند (پیدایش ۱۲:۱۷). این نشانهٔ عهدی بودی که خدا با ابراهیم و نسل او بست (پیدایش ۱۱:۱۷)، و در اینجا نیز بهعنوان جنبهای از شریعت موسی فرمان داده شده است.
یک) در دنیای باستان، ختنه امری ناشناخته نبود بلکه یک رسمِ آیینی در میان مردمان مختلف محسوب میشد. «با اینحال نزد اسرائیل، ختنه برای هر مرد نشانهٔ ثابت و آشکار از عهدی بود که با خدا بسته بود، و نشانهٔ تعهداتِ اخلاقیای بود که به موجب آن بر عهدهٔ وی گذاشته شده بود.» (کلارک)
دو) بیشک دلایلِ بهداشتی نیز برای ختنه وجود داشت، که خصوصاً در دنیای باستان منطقی بود. اِس. ای. مَک میلِن در کتاب خود تحت عنوان «هیچیک از این بیماریها» به مطالعاتی در سالهای ۱۹۴۹ و ۱۹۵۴ اشاره کرد که بهطور قابل ملاحظهای میزان بسیار کم ابتلا به سرطان دهانهٔ رَحِم را در زنان یهودی نشان داده است و بهخاطر این بود که اکثراً شوهرانی داشتند که ختنه میشدند.
سه) اما مهمتر از آن، ختنه بریدن بخشی از گوشت بدن و نشانهای مناسب و شایسته از عهد برای کسانی است که نباید به بدن و جسم اعتماد کنند. همچنین ختنه با اندام تولید مثل (تناسلی) سر و کار دارد، این امر یادآورِ نسل خاص ابراهیم بود که سرانجام مسیح را به ارمغان آورد.
چهار) در نامهٔ کولسیان ۱۱:۲-۱۲ پولس رسول انگارههای ختنه و تعمید مسیحی را به هم ارتباط داده است. ایدهٔ او این بود که ما در عیسی از نظر روحانی ختنه می شویم، و همچنین در تعمید نیز با عیسی دفن می شویم. او چنین نگفت که تعمید، نشانهٔ عهدی است که مسیحیان دریافت میکنند و بر اساس آن، عهدجدید را زندگی میکنند. اما حتی اگر این ارتباط نیز برقرار شود، توجه به این نکته مهم است که فرد بهصورت ژنتیکی در عهدی که در اینجا و در پیدایش ۱۷ شرح داده شد، متولد شده است. یعنی شخص بهصورت ژنتیکی در عهدجدید متولد نمیشود، بلکه از طریق ایمان و بهوسیله فیضِ خدا در آن تولدِ دوباره مییابد. پس این تشبیه اشتباه و آسیبرسان است که «چون کودکان ختنه میشدند؛ بنابراین باید تعمید نیز داده شوند.»
ج) سپس آن زن باید سی و سه روز صبر کند تا از خونریزی خود طاهر گردد: وقتی فرزندِ پسری متولد میشد، نجاست تشریفاتیِ مادر سی و سه روز دیگر بهطول میانجامید، یعنی در مجموع چهل روز نجاست تشریفاتی پس از تولد فرزندِ ذکور. دلایل متعددی برای این امر وجود داشت اما یک دلیل مهم این بود که به یک مادرِ اسرائیلیِ معادلِ مرخصیِ زایمانِ مادرانِ امروزی میدادند. یعنی در اینجا ناپاکیِ تشریفاتی او را از بسیاری از تعهداتِ اجتماعی معاف میساخت و مادران از این روزهای استراحت، گوشهگیری و پیوند با نوزاد استقبال میکردند.
یک) در شریعت اسرائیلِ باستان، خون پیوندهایِ مقدسی داشت. این امر درک شده بود که حیات هر موجود زنده در خون آن بود (پیدایش ۴:۹ و لاویان ۱۱:۱۷)؛ بهعبارتی از دست دادن خون بهمعنای از دست دادن حیات است. خونِ دوره قاعدگی، زن را بهطور تشریفاتی نجس میساخت (لاویان ۱۹:۱۵-۲۴). حتی حیوانات نیز به جهت قربانی یا ذبح، باید خونشان به شیوهای خاص ریخته میشد. از آنجا که زایمان همواره با خون همراه است، منطقی است که پس از زایمان یک تطهیر تشریفاتیِ خاص وجود داشته باشد. «چون حیات هر موجود در خون است (لاویان ۱۱:۱۷)، از دست دادن خون نیاز به تطهیرِ خاصی جهت اعلانِ تقدسِ حیات داشت.» (روکِر)
دو) مریم، مادر عیسی نیز این ایام تطهیر را انجام داد (لوقا ۲۲:۲-۲۴). در اثنای این مناسبت بود که شمعون (لوقا ۲۵:۲-۳۵) و حنا (لوقا ۳۶:۲-۳۸) عیسی و خانوادهٔ او را ملاقات کرده و سخنان برکت و شکرگزاری را بیان نمودند.
سه) وقتی مریم، عیسی را بهدنیا آورد، مسببِ آوردن یک گناهکار به جهان نبود. با این وجود عیسی حتی همچون یک نوزاد، خود را همانند بشری گناهکار پنداشت.
د) او نباید هیچ چیز مقدس را لمس کند: زمانِ امر شده برای نجاستِ تشریفاتی نباید به منزلهٔ نگرشِ منفی خدا نسبت به فرزند یا فرزندآوری تلقی شود. خدا به فرزندآوری امر کرده که بشر بارور و کثیر شود (پیدایش ۲۸:۱)، و اینکه فرزندان بهعنوان هدایایی از جانب خدا هستند (مزمور ۳:۱۲۷)، و زنی که فرزندان بسیار دارد مبارک محسوب میشود (مزمور ۳:۱۲۸).
یک) کلیدِ درکِ این آیین، درکِ انگارهٔ گناهِ اصلی (همان گناه آدم و حوا) است. همانطور که تولد یک بچهٔ جدید شگفتانگیز است خدا میخواست بهخاطر بسپارد که با هر تولدی، شخصی گناهکار وارد جهان میشود و در این تصویر نمادین، مادر مسئول آوردنِ یک گناهکارِ جدید به دنیا بود.
دو) نجس خواهد بود: «مادری (مادر شدن) یکی از مقدسترین و زیباترین امور در کلِ حوزهٔ تجربهٔ بشری است. و نیاز به هیچ استدلالی نیست. اما مادر شدن در نژادی اعمال میشود که آلوده و ناپاک شده است. وقتی سرایندهٔ بزرگ اسرائیل در مزمور توبهٔ خویش گفت: “اینک من در گناه شکل گرفتم، و زمانیکه مادرم به من آبستن بود گناهکار بودم” (مزمور ۵:۵۱). در این مزمور او هیچ اشارهای به مادر خویش نمیکرد؛ بلکه بیشتر یک واقعیتِ نژادی را بیان میکند که هیچ انسانی نمیتواند از آن بگریزد.» (مورگان)
۲. آیۀ (۵) وقتی دختری زاده میشود.
اما اگر دختری بزاید، آنگاه دو هفته نجس خواهد بود، همانگونه که در دورۀ عادت ماهانه نجس است. او باید شصت و شش روز صبر کند تا از خونریزی خود طاهر شود.
الف) اما اگر دختری بزاید، آنگاه دو هفته نجس خواهد بود: تطهیرِ این دورهٔ زمانی در هر مرحله، دو برابرِ مدت زمانی بود که هنگام تولد یک پسر لازم بود. برای تولدِ دختر، یک زن به مدت ۱۴ روز نجس بود و پس از آن شصت و شش روز. و مادرِ فرزندِ دختر دو برابر آنچه معادلِ مرخصیِ زایمانِ برای مادران امروزی است را دریافت میکرد.
یک) «امر فوق صرفاً از جنبهٔ فیزیکی مورد توجه دقیق و محترمانه قرار خواهد گرفت، چون برای ایجاد آسایشِ کاملِ مادرِ نوین مهیا شد.» (مورگان)
ب) او باید شصت و شش روز صبر کند تا از خونریزی خود طاهر شود: مدت زمان طولانیتر نجاست تشریفاتی برای تولد یک دختر نباید بهعنوان یک مجازات (کیفر) درک شود. بلکه در عوض با انگارهای که در آیات قبل بیان شد پیوند دارد، و این زمانِ نجاست در واقع بهجهت مسئولیتِ نمادین برای آوردن گناهکارانِ دیگر به جهان است (که قبلاً ذکر شد). وقتی یک دختر متولد میشود، در واقع مادر، گناهکاری را بهدنیا میآورد که او نیز گناهکارانِ دیگری را بهدنیا خواهد آورد.
یک) همچنین اظهار شده است که مدت زمان طولانیتر در ارتباط با تولد یک دختر به این دلیل بود که دختران معمولاً در هنگام تولد کوچکتر هستند و این موضوع مستلزم آن است که مادر زمانِ بیشتری برای توجه و مراقبتِ متمرکز از کودک اختصاص دهد. همچنین از آنجایی که برای پسران ارزش بیشتری قائل میشدند، زمان طولانیتری در خانه ماندن برای یک مادر با یک دختر نوزاد، خانواده را وادار میکرد مدت زمان طولانیتری با دخترِ نوزاد پیوند عمیقتری برقرار کنند.
آیین تطهیر برای پاک نمودن پس از زایمان.
۱. آیات (۶-۷) قربانیِ مورد نیاز.
پس چون روزهای تطهیر وی کامل گردد، خواه برای پسر و خواه برای دختر، باید برهای یک ساله برای قربانی تمامسوز و یک جوجه کبوتر یا قمری برای قربانی گناه به در خیمۀ ملاقات نزد کاهن بیاورد. کاهن آن را به حضور خداوند تقدیم کند و برای زن کفّاره به جا آوَرَد. آنگاه او از خونریزیِ خود طاهر خواهد شد. این است قانونِ زنی که فرزندی میزاید، خواه پسر و خواه دختر.
الف) کاهن آن را به حضور خداوند تقدیم کند و برای زن کفّاره به جا آوَرَد: این یک قربانیِ نسبتاً مورد قبول (متعارف) برای کفاره بود، که زن را بهطور نمادین مسئولِ آوردنِ یک گناهکارِ دیگر به این جهان در نظر میگرفت. مادر باید برهای یک ساله برای قربانی تمامسوز میآورد، و این نشاندهندهٔ وقفِ کودک به خدا بود. همچنین او جوجه کبوتر یا قمری را برای قربانی گناه تقدیم میکرد تا کفاره کند.
ب) این است قانونِ زنی که فرزندی میزاید، خواه پسر و خواه دختر: قربانی موردِ نیاز برای مادر خواه برای فرزندِ پسر و خواه برای دختر یکسان بود.
۲. آیهٔ (۸) سهم یا میزان مقرری برای فقرا.
ولی اگر دست او به بهای بره نرسد، باید دو قمری یا دو جوجه کبوتر بیاورد، یکی برای قربانی تمامسوز و دیگری برای قربانی گناه. آنگاه کاهن برایش کفّاره به جا خواهد آورد، و او طاهر خواهد شد.
الف) ولی اگر دست او به بهای بره نرسد: خدا میدانست که هر خانوادهای در اسرائیل استطاعت تقدیمِ بره را به جهت تولد فرزند نداشت. بنابراین او تقدیم قربانی کمتر یعنی دو قمری یا دو جوجه کبوتر را نیز مجاز دانست.
یک) خانوادهٔ عیسی نیز در تولد او تنها یک جفت قمری تقدیم کردند (لوقا 24-22:2). این نشان میدهد که عیسی نیز از خانوادهای ثروتمند نیامد. همچنین بدان معناست که مُغانی که هدایای گرانبها برای عیسی آورده بودند (متی ۱۱:۲) هنوز خانوادهٔ عیسی را ملاقات نکرده بودند.
دو) «عجب نگاهِ اجمالی به فروتنیِ استادمان! او مالک دامها در هزار تپه بود، با اینحال خود را آنچنان تهی ساخت که والدین او مجبور شدند ناچیزترین قربانی را که شریعت مجاز میدانست تقدیم کنند. او خمیده شده تا ما سرافراز شویم، خود را خالی کرد تا ما پُر شویم، فقیر گشت تا ما غنی شویم، انسان گشت تا ما آسمانی شویم.» (مِیِر)
ب) آنگاه کاهن برایش کفّاره به جا خواهد آورد: این قربانی بیانگر پایانِ مدت زمان نجاست تشریفاتیِ یک مادر بود، یعنی دیگر مادر طاهر محسوب میگشت.
یک) «اگر انسانها در گناه متولد شوند از طریق کفاره و وقف شدن هنوز برای بازگرداندن آنها به مکانِ ارتباط با خدا، طریقی ایجاد شده است. بدین ترتیب در آغاز هر زندگی نیازِ شدید و تدارکِ سخاوتمندانه، تازگی برای ذهن به ارمغان میآوَرد.» (مورگان)