دوم تواریخ باب ۸ – دستاوردهای سلیمان

سلیمان و اقوام پیرامون.

۱. آیات (۱-۶) قلمروی سلیمان.

سلیمان در پایان بیست سالی که خانۀ خداوند و کاخ خودش را می‌ساخت، شهرهایی را که حیرام به او داده بود، بازسازی کرد و بنی‌اسرائیل را در آنها ساکن گردانید. آنگاه سلیمان به حَمات‌صوبَه رفت و آن را تسخیر کرد. او شهر تَدمور را در بیابان، و تمامی شهرهای انبار را در حَمات بنا کرد، و نیز بِیت‌حورونِ بالا و بِیت‌حورونِ پایین را ساخت که شهرهایی حصاردار بودند با دیوارها و دروازه‌ها و پشت‌بندها. او همچنین بَعَلَت، تمامی شهرهای انبار، و شهرهای ارابه‌ها و سوارانش را ساخت، و نیز هرآنچه را که آرزوی ساختنش را در اورشلیم و لبنان و سراسر قلمرو حکومتش داشت.

الف. در پایان بیست سال: ساخته شدن معبد توسط سلیمان هفت سال و بنای کاخ ۱۳ سال زمان برد. در پایان بیست سال، پادشاهی او ایمن، با ثبات و برکت‌یافته بود.

ب. بنا کرد…ساخت…و نیز هرآنچه را که آرزوی ساختنش را در اورشلیم…داشت: این آیات دل بزرگ و جاه‌‌طلبی سلیمان به‌عنوان یک سازنده را نشان می‌دهد. او با کل قوا، بنی‌اسرائیل را در شهرهای تازه اسکان داد و شهرهای انبار، شهرهای حصار‌دار، شهرهای ارابه‌ها و شهرهای سواران ساخت.

یک) وقتی‌که می‌خواهیم داده شدن شهرها توسط حیرام به سلیمان را با آنچه در اول پادشاهان ۱۱:۹-۱۴ آمده تطبیق دهیم، به مشکلی برمی‌خوریم چرا که در اول پادشاهان گفته شده سلیمان آن شهرها را به حیرام داد. «مسلماً امکان اشکال نگارشی وجود دارد، ولی به احتمال قوی‌تر به‌خاطر نامقبول بودن (اول پادشاهان ۱۲:۹-۱۳) یا چون وثیقهٔ وام بودند به سلیمان برگردانده شدند (اول پادشاهان ۱۴:۹).» (سِلْمان)

دو) متأسفانه این تأکید تازه بر ارابه‌ها و سواره‌نظام نشان می‌دهد که سلیمان سخن خدا را به‌حدی که باید جدی نگرفته بود. در تثنیه ۱۶:۱۷ خدا به‌طور خاص به پادشاه آیندهٔ اسرائیل چنین گفته است: «اما او نباید اسبانِ بسیار برای خود فراهم آورد.» ولی خیلی بهتر می‌شد اگر سلیمان دلی همچون مزمورنگار در مزمور ۷:۲۰ می‌داشت: «اینان ارابه‌ها و آنان اسبها را، اما ما نام یهوه خدای خود را ذکر خواهیم کرد.»

۲. آیات (۷-۱۰) سلیمان و اقوام مغلوب آن محدوده.

سلیمان همۀ باقیماندگانِ حیتّیان، اَموریان، فِرِزّیان، حِویان و یِبوسیان را که از بنی‌اسرائیل نبودند، یعنی نسل ایشان را که در آن سرزمین باقی مانده بودند و بنی‌اسرائیل آنها را هلاک نکرده بودند، جملگی به کار اجباری برگماشت، که تا به امروز نیز چنین است. ولی سلیمان از بنی‌اسرائیل کسی را برای کارهای خود به بندگی نگرفت، بلکه آنان جنگاوران و فرماندهان و سردارانِ ارابه‌ها و سواره‌نظامان او بودند. اینان صاحبمنصبانِ عالی‌رتبۀ سلیمان پادشاه بودند، یعنی دویست و پنجاه تن، که قوم را تحت اختیار خود داشتند.

الف. جملگی به کار اجباری برگماشت: سلیمان اهالیِ اقوام مغلوب که در همسایگی اسرائیل بودند را به کار اجباری واداشت، این عمل او در اول پادشاهان ۱۵:۵-۱۸ نیز توصیف شده است.

ب. سلیمان از بنی‌اسرائیل کسی را برای کارهای خود به بندگی نگرفت: اسرائیلیان برای کار بنای معبد و کاخ سلیمان به‌کار گرفته شدند، ولی به کار اجباری گماشته نشدند (اول پادشاهان ۱۳:۵-۱۴). اغلب در مدیریت نیروها (که قوم را تحت اختیار خود داشتند)، به‌کار گرفته شدند.

سلیمان و دخترِ فرعون.

۱. آیهٔ (۱۱) سلیمان با شاهدختی مصری ازدواج می‌کند.

سلیمان دختر فرعون را از شهر داوود به خانه‌ای که برای وی ساخته بود برآورد، زیرا گفت: «جایز نیست زن من در کاخ داوود پادشاه اسرائیل ساکن شود، زیرا مکانهایی که صندوق خداوند بدان داخل شده است، مقدسند.»

الف. سلیمان دختر فرعون را از شهر داوود به خانه‌ای که برای وی ساخته بود برآورد: ازدواج با شاهدخت مصر اولین ازدواج نابخردانهٔ سلیمان از ازدواج‌های بی‌شمارش بود (اول پادشاهان ۱:۱۱-۳). این ازدواج‌های ناحکیمانه باعث آغاز سقوط روحانی سلیمان شدند.

ب. جایز نیست زن من در کاخ داوود پادشاه اسرائیل ساکن شود، زیرا مکانهایی که صندوق خداوند بدان داخل شده است، مقدسند: سلیمان اعتراف کرد که همسرش بی‌ایمان و ناپاک (نامقدس) است، ولی با این وجود با او ازدواج کرد. این باعث شد سلیمان در مسیری شرورانه‌ قرار گیرد و پیش برود (اول پادشاهان ۴:۱۱-۸).

یک) «سلیمان می‌دانست که همسرش از بت‌پرستان است و جایز نیست در مکانی که تقدیس شده ساکن شود، آیا چنین پنداشتی خود مدرک به‌حساب نمی‌آید؟ سلیمان هنوز از خدای حقیقی جدا نشده بود.» (کلارْک)

دو) «سلیمان برخلاف شریعت، با این شخص و همسران بیگانهٔ دیگر بی‌شک بنابر اهداف سیاسی ازدواج کرد و امیدوار بود که بتواند با حکمت خود آنها را تصاحب کند یا حداقل برآنها حکمرانی کند… اگرچه بعداً ناپاکی آن همسران غربیه بر او غالب آمد و سلیمان در کمال شرم تسلیم آنها شد. پس نگران و مراقب باشید.» (تْرَپ)

سه) «بنا کردنِ خانه‌ای برای دختر فرعون بیرون از شهر مقدس، یعنی درهای خانهٔ خود را دیر یا زود به خدایان فرعون می‌گشاید.» (مورْگان)

چهار) «تبرکِ پیوند زناشویی بسته به آن است که زوجین در یک روح و محبتی مشترک به مسیح داشته باشند و برای جلال دادن او تلاش کنند. هیچ چیزی بدتر از آن نیست که یکی از طرفین، زن یا مرد، در کنج دل خود، اعتراف کند: حیف که همسرم نمی‌تواند با من وارد قدسی شود که جان من در آن منزل می‌یابد.» (مِیِر)

۲. آیات (۱۲-۱۶) مرتبهٔ اداری سلیمان.

آنگاه سلیمان بر مذبح خداوند، که آن را مقابل ایوان ساخته بود، قربانیهای تمام‌سوز به خداوند تقدیم کرد، آن سان که وظیفۀ هر روز ایجاب می‌کرد، مطابق فرمان موسی برای روزهای شَبّات، ماههای نو، و سه عید سالیانه یعنی عید نانِ بی‌خمیرمایه، عید هفته‌ها و عید خیمه‌ها. او مطابق دستور پدرش داوود، دسته‌های کاهنان را بر سر خدمتشان گماشت، و لاویان را نیز تعیین کرد تا ستایش کنند و در حضور کاهنان بر حسب وظایف روزانه‌شان خدمت نمایند. او همچنین محافظان دروازه‌ها را بر حسب گروههایشان بر هر دروازه قرار داد، زیرا که داوود مرد خدا چنین فرمان داده بود. و ایشان از آنچه پادشاه در خصوص هر امری و نیز در خصوص خزانه‌ها فرمان داده بود، تخطی ننمودند. باری، تمامی کارهای سلیمان از روزی که پی خانۀ خداوند نهاده شد تا هنگام تکمیل آن، به انجام رسید. بدین‌ترتیب خانۀ خداوند تکمیل گردید.

الف. سلیمان…قربانیهای تمام‌سوز به خداوند تقدیم کرد: طبق فرمان مربوط به قربانی‌های صبح و عصر (آن سان که وظیفهٔ هر روز ایجاد می‌کند همانطور که در اعداد ۱:۲۸-۸ نوشته شده است)، سلیمان هدایای سوختنی را به اسرائیل تقدیم کرد. او همچنین قربانی‌های فرمان داده شده توسط موسی را نیز تقدیم می‌کرد.

ب. مطابق دستور پدرش داوود، دسته‌های کاهنان را بر سر خدمتشان گماشت: همانطور که داوود نحوهٔ خدمت در معبد را سازماندهی کرده بود (اول تواریخ باب ۲۴)، سلیمان هم خدمت را اجرایی کرد.

ج. تمامی کارهای سلیمان…به انجام رسید: این تأملی بر حکمت عظیم و پاسخ به دعای او در رهبری کردن اسرائیل بود (اول پادشاهان باب ۳).

۳. آیات (۱۷-۱۸) تجارت دریاییِ سلیمان.

آنگاه سلیمان به عِصیون‌جِبِر و به ایلوت رفت که بر ساحل دریا در سرزمین اَدوم واقع است. و حیرام به دستِ خدمتگزاران خود، کشتی‌ها و خادمانی را که در دریانوردی باتجربه بودند، نزد سلیمان گسیل داشت. و آنان با خادمان سلیمان به اوفیر رفتند، و از آنجا چهارصد و پنجاه وزنه طلا برگرفته، برای سلیمان پادشاه آوردند.

الف. سلیمان به عِصیون‌جِبِر و به ایلوت رفت که بر ساحل دریا…واقع است: برای پادشاه اسرائیل غیرمعمول بود، چون قوم اسرائیل به دستاوردهای خود در دریا شناخته‌شده نبودند. سلیمان قوم اسرائیل را به ماجراجویی‌های جدیدی هدایت کرد.

یک) «عِصیون‌جِبِر و ایلوت، بنادری در شمال و انتهای خلیج عقابا بودند که دسترسی تجاری به جنوب دریای سرخ و فرای آن را فراهم می‌آوردند» (پِیْن)

دو) «سلیمان احتمالاً هزینه را پذیرفت و دوستش، پادشاه صوری، دریانوردان ماهری را در اختیار او گذاشت، چون یهودیان در هیچ دوره‌ای از تاریخ خود، مهارت دریانوردی نداشتند و توان جهت‌یابیِ آنها به دریاچه‌های کشور خودشان محدود می‌شد و به همین دلیل هرگز نتوانسته بودند مهارت ملوانی کسب کنند.» (کلارک)

ب. آنان با خادمان سلیمان به اوفیر رفتند، و از آنجا چهارصد و پنجاه وزنه طلا برگرفته، برای سلیمان پادشاه آوردند: تعیین موقعیت مکانی سرزمین اوفیر سخت است. برخی می‌گویند در جنوب عربستان قرار داشت و برخی دیگر بر این باورند که در شرق ساحل آفریقا بود. چنین امری نشان از تجارت و گستردگی پروژهٔ سلیمان است.

یک) «هیچ‌کس به‌طور قطع، تا امروز، از مکان اوفیر خبردار نیست. احتمالاً دو مکان به این اسم وجود داشت؛ یکی در هندوستان، آن‌سوی رود گَنگ، و دیگری در عربستان، نزدیک به سرزمین شِبَئیان آنطور که در ایوب ۲۴:۲۲ آمده است.»