دوم تواریخ باب ۲۹ – حزقیا و مطهر ساختن معبد

پاک ساختن معبد.

۱. آیات (۱-۲) سنجش عمومی سلطنت او.

حِزِقیا بیست و پنج ساله بود که پادشاه شد، و بیست و نه سال در اورشلیم سلطنت کرد. نام مادرش اَبیّه بود، دختر زکریا. حِزِقیا آنچه را که در نظر خداوند درست بود به جا می‌آورد، درست به همان‌گونه که پدرش داوود کرده بود.

الف. حِزِقیا بیست و پنج ساله بود که پادشاه شد: حِزِقیا در پایان پادشاهی اسرائیل بر تخت پادشاهی یهودا نشست. سه سال بعد از شروعِ حکومتش، سپاهِ آشوری سامره را تسخیر کرد و سه سال بعد قلمروی شمالی شکست خورد.

یک) سرنوشت تأسف‌انگیز پادشاهی شمال درس ارزشمندی برای حزِقیا شد. او از نزدیک دید که وقتی قوم، خدای خود و کلام او را ترک می‌گویند و خدایان غیر را می‌پرستند چه می‌شود.

ب. بیست و نه سال در اورشلیم سلطنت کرد: حِزِقیا یکی از بهترین پادشاهان یهودا بود و از این‌رو حکومتی طولانی و مبارک داشت. شکی نیست که مادرش اَبیا تأثیر الهی و مهم بر زندگی او گذاشت.

یک) «مادرش اَبیّا، دختر زکریا بود که احتمالاً اشعیا ۲:۸ به‌عنوان “شهود امین” به او اشاره می‌کند. این دوستیِ احتمالی مادر او با نبی، با این قطعیت که تا آن موقع تحت تأثیر خدمت اشعیا بود، ترکیب می‌شود و ممکن است به برتخت نشستن حِزِقیا اشاره داشته باشد.» (مورگان)

ج. آنچه را که در نظر خداوند درست بود به جا می‌آورد: حِزِقیا یکی از غیورترین اصلاح‌گرانِ یهودا بود، حتی پرستش در مکانهای بلند را نیز ممنوع نمود (دوم پادشاهان ۴:۱۸). مذبح‌های محبوب و باب میل پرستندگان بودند، نه طبق فرمان خدا.

یک) «خدا هرگز از این عمل خرسند نبود، ولی هیچ‌یک از دیگر پادشاهان جرأت منع کردن آن را نداشتند، غیر از حِزِقیا.» (دیلْدِی)

دو) دوم پادشاهان ۵:۱۸-۶ در مورد حِزِقیا چنین می‌گوید: حِزِقیا بر یهوه خدای اسرائیل توکل داشت. در میان تمامی پادشاهان یهودا، پیش یا پس از او، کسی چون حِزِقیا نبوده است. او به خداوند چسبیده بود و از پیروی او انحراف نمی‌ورزید، و فرمانهایی را که خداوند به موسی داده بود نگاه می‌داشت.

۲. آیات (۳-۱۱) حِزِقیا پاکی و احیای معبد را تشویق می‌کند.

او در نخستین ماه از سال اوّل سلطنت خود، درهای خانۀ خداوند را گشود و آنها را مرمّت کرد. او کاهنان و لاویان را آورده، ایشان را در میدان شرقی گرد آورد و گفت: «ای لاویان، به من گوش فرا دهید! اکنون خود را تقدیس کنید و خانۀ یهوه خدای پدرانتان را تقدیس کرده، آنچه را ناپاک است از قُدس بیرون برید. پدران ما خیانت ورزیده، آنچه را که در نظر یهوه خدایمان بد بود به جا آوردند، و او را ترک گفتند. آنان از مسکن خداوند روی گردانیده، به او پشت کردند. درهای ایوانش را بستند، چراغها را خاموش کردند، و در قُدسِ خدای اسرائیل بخور نسوزانیدند و قربانیهای تمام‌سوز تقدیم نکردند. پس خشم خداوند بر یهودا و اورشلیم نازل شد و ایشان را مایۀ هراس، شگفتی و انگشت به دهان ماندن گردانید، چنانکه به چشمان خود می‌بینید. اینک پدرانمان به دَمِ شمشیر افتاده‌اند، و پسران و دختران و زنانمان از این سبب در اسارتند. حال در دل دارم با یهوه خدای اسرائیل عهدی ببندم، تا خشم شدید او از ما برگردد. اکنون ای پسرانم، سهل‌انگاری مکنید، زیرا خداوند شما را برگزیده تا در پیشگاه او بایستید و او را خدمت کرده، خادمان او باشید و بخور بسوزانید.»

الف. اکنون خود را تقدیس کنید و خانۀ یهوه خدای پدرانتان را تقدیس کرده، آنچه را ناپاک است از قُدس بیرون برید: متأسفانه، شرایط لاویان و معبد آنقدر بد بود که آنها قادر نبودند بدون تشویق از سوی حِزِقیای پادشاه، خود را اصلاح کنند.

ب. آنان از مسکن خداوند روی گردانیده، به او پشت کردند: آنها شکست خوردند، چون به‌جای روی گردانیدن به‌سوی خدا، به او پشت کردند. ممکن است بشنوید که می‌گوید در هر فرصت ملاقات با خدا، انتخابی داریم و می‌توانیم به او پشت یا روی کنیم.

یک) به نظر پوول، روی برگردان از خدا را می‌توان به‌صورت تحت‌اللفظی نیز درک نمود، چون طبق دوم پادشاهان باب ۱۶، در روزهای آحاز مذبح تکان داده شد و جایگزین آن مطابق مذبحِ بت‌پرست‌ها به‌سوی شرق نهاده شد، به‌جای اینکه طبق دستور خدا به‌سمت مغرب گذاشته شود. پس مقصود این بود که با چنین ابداعِ خطرناکی، شخص باید عملاً روی از معبد و صندوق خدا بگرداند تا در مقابل مذبح بایستد.

ج. درهای ایوانش را بستند، چراغها را خاموش کردند، و در قُدسِ خدای اسرائیل بخور نسوزانیدند و قربانیهای تمام‌سوز تقدیم نکردند: در روزگار آحاز، پدر حزِقیا (دوم تواریخ ۲۴:۲۸) نیز چنین شد. حزِقیا می‌دانست که وقت گشودنِ دوبارهٔ معبد رسیده است تا آن را مطهر سازد کند و همچنین آنطور که باید از آن استفاده کند.

د. پس خشم خداوند بر یهودا و اورشلیم نازل شد و ایشان را مایۀ هراس، شگفتی و انگشت به دهان ماندن گردانید: دعوت حزِقیا به شجاعت از سوی کاهنین و لاویان بر حس خواندگیِ آنها تمرکز داشت (خداوند شما را برگزیده). بازگشت بر تمرکز به آنها بر خواندگیشان و هدف اصلی آنها (برای خدمت و حرمت نهادن خدا) حیاتی بود و این هشدار نشان می‌دهد که آنها تمرکز خود را از دست داده‌ بودند.

یک) حزِقیا با این خدمت فداکارانه به خدا، نمونه شد، او حتی یادگاری ارزشمند از دوران خروج، که مار بُرنزی موسی به اسم نِهوشْتان بود را نابود کرد، چون این مار تبدیل به بت شده بود (دوم پادشاهان ۴:۱۸).

۳. آیات (۱۲-۱۹) پاکسازی معبد.

آنگاه این لاویان برخاستند: از قُهاتیان، مَخَت پسر عَماسای و یوئیل پسر عَزَریا؛ از مِراریان، قِیس پسر عَبدی و عَزَریا پسر یِهَلِلئیل؛ از جِرشونیان، یوآخ پسر زِمَّه و عِدِن پسر یوآخ؛ از نسل اِلیصافان، شِمری و یِعیئیل؛ از نسل آساف، زکریا و مَتَّنیا؛ از نسل هیمان، یِحیئیل و شِمعی؛ از نسل یِدوتون، شِمَعیا و عُزّیئیل. ایشان برادران خود را گرد آورده، خویشتن را تقدیس کردند و مطابق فرمان پادشاه، بر حسب کلام خداوند به خانۀ خداوند درآمدند تا آن را تطهیر کنند. باری، کاهنان به قسمت اندرونی خانۀ خداوند درآمدند تا آن را تطهیر کنند، و هر چیز ناپاکی را که در معبد خداوند یافتند، به صحن خانۀ خداوند بیرون بردند. آنگاه لاویان آنها را برگرفتند و بیرون، به وادی قِدرون بردند. ایشان کارِ تقدیس را در روز نخست از ماه نخست آغاز کردند، و در روز هشتم ماه به ایوان خداوند رسیدند. آنگاه هشت روز دیگر نیز به تقدیس خانۀ خداوند پرداختند، و در روز شانزدهم از ماه نخست کار را به پایان رساندند. سپس نزد حِزِقیای پادشاه درآمده، گفتند: «ما تمامی خانۀ خداوند، و مذبح قربانی تمام‌سوز را با همۀ اسبابش، و نیز میزِ نان حضور را با همۀ اسبابش تطهیر کردیم. همۀ اسبابی را نیز که آحازِ پادشاه در ایام پادشاهی خود هنگامی که خیانت ورزید، به دور افکند، آماده کرده، تقدیس نمودیم. اینک پیش مذبح خداوند است.»

الف. آنگاه این لاویان برخاستند: اینها کسانی بودند که در نادیده گرفتن و بی‌حرمتی به معبد، همدست بودند. با این‌حال، نویسندهٔ تواریخ به شیوهٔ شایسته به اسم از آنها یاد کرده است، چون وقتی حزِقیای پادشاه به آنها هشدار داد و آنها را با پاک ساختن و احیای معبد، به انجام کار درست ترغیب نمود، آنها این کار را انجام دادند.

ب. در روز شانزدهم از ماه نخست کار را به پایان رساندند: این به میزان آسیب قبلی به معبد اشاره دارد، که بیرون بردن زباله‌های جمع شده در معبد ۱۶ روز وقت برد، از جمله حتی قسمت اندرونی خانۀ خداوند.

ج. همۀ اسبابی را نیز که آحازِ پادشاه در ایام پادشاهی خود هنگامی که خیانت ورزید، به دور افکند، آماده کرده، تقدیس نمودیم. اینک پیش مذبح خداوند است: بعد از اولین قدم برای از میان بردن مشکل، اکنون می‌توانستند آنچه حین حکومت آحاز بیرون برده شده بود را برگردانند (دوم پادشاهان ۲۴:۲۸ و دوم پادشاهان ۱۷:۱۶-۱۸).

احیای پرستش.

۱. آیات (۲۰-۲۷) قربانی و پرستش دوباره سازماندهی می‌شود.

آنگاه حِزِقیای پادشاه صبح زود برخاسته، صاحبمنصبان شهر را گرد آورد و به خانۀ خداوند برآمد. آنان هفت گاو نر، هفت قوچ، هفت بره و هفت بز نر با خود آوردند تا به عنوان قربانیِ گناه برای مملکت، برای قُدس و برای یهودا، تقدیم کنند. پادشاه به کاهنان که از نسل هارون بودند دستور داد تا آنها را بر مذبح خداوند تقدیم کنند. پس گاوان را ذبح کردند و کاهنان خون را برگرفته، بر مذبح پاشیدند. سپس قوچها را ذبح کردند و خونشان را بر مذبح پاشیدند، و نیز بره‌ها را ذبح کرده، خونشان را بر مذبح پاشیدند. سپس بزهای قربانی گناه را به حضور پادشاه و آن جماعت آوردند، و ایشان دستهای خود را بر آنها نهادند. آنگاه کاهنان بزها را ذبح کردند و خونشان را به عنوان قربانی گناه بر مذبح تقدیم نمودند، تا برای تمامی اسرائیل کفاره باشد. زیرا پادشاه دستور داده بود به جهت تمامی اسرائیل قربانی تمام‌سوز و قربانی گناه تقدیم شود. حِزِقیا، لاویان را بنا به فرمان داوود و جاد که نبی پادشاه بود و ناتانِ نبی، با سنجها، بربطها و چنگها در خانۀ خداوند مستقر ساخت. زیرا این فرمان از جانب خداوند به واسطۀ انبیایش داده شده بود. پس لاویان با سازهای داوود و کاهنان با کَرِناها ایستادند. آنگاه حِزِقیا فرمان داد که قربانی تمام‌سوز بر مذبح تقدیم کنند. همزمان با آغاز قربانی تمام‌سوز، سرودِ خداوند نیز با همراهی کَرِناها و سازهای داوود پادشاه اسرائیل آغاز شد.

الف. به کاهنان که از نسل هارون بودند دستور داد تا آنها را بر مذبح خداوند تقدیم کنند: حزِقیا هنگام احیای جسورانهٔ خدمت معبد، به‌اندازه‌ای ابله نبود که فرامین کتاب‌مقدسی و سنّتی را کنار بگذارد و خود چنین قربانی‌هایی تقدیم کند. جد او، عُزیا طبق قضاوت خود چنین کاری کرد (دوم تواریخ ۱۶:۲۶-۲۳).

یک) «تمام فعالیت‌ها بر آن تمرکز دارد که کارها را همانطور انجام دهند که خدا می‌خواست، به‌خصوص بدان خاطر که فرمان پادشاه “کلام خداوند” توصیف می‌شد (دوم تواریخ ۱۵:۲۹).» (سِلْمان)

دو) «دست گذاشتن کل جمع بر بزها برای گذرانده شدن گناه، روشی برای جایگزین کردن زندگی و انتقال گناهشان به حیوان قربانی بود… از این‌رو بزها نمونه‌ای از مرگ عیسی به‌جای گناهکار هستند (دوم قرنتیان ۲۱:۵).» (پِیْن)

سه) تلاش حزِقیا مشخص بود، چون برای انجام کار درست صبح زود برخاست. «غیرت او برای جلال خدا اطاعت او را سرزنده و حاضر و سریع کرد. او تا اصلاح صورت نپذیرفت، آرام ننشست.» (تْرَپ)

چهار) همچنین در قربانی امری بیشتر نمایان می‌شد تا آنچه که در شریعت آمده است. «بیش از آنچه که شریعت می‌طلبید، بودند؛ به لاویان ۱۳:۴ و آیات مشابه مراجعه کنید. یک گوساله یا گاو برای گناهان مردم، و یک بز نر برای گناهان شاهزاده ولی حزِقیا قربانی‌های بیشتری تقدیم کرد.» (کلارْک)

ب.  همزمان با آغاز قربانی تمام‌سوز، سرودِ خداوند نیز…آغاز شد: حزِقیا در چیدمانش جهت احیای خدمت معبد، مراقب بود که هم قربانی را در نظر داشته باشد و هم پرستش را. هر یک خدا را به‌ شیوه‌ای مهم حرمت می‌نهند.

یک) «عبارت “سرودِ خداوند” به شکل تحت‌اللفظی از زبان عبری ترجمه شده است که به استفاده از نوعی نوشتار خاص برای پرستش اشاره دارد، شاید شامل آوردن مزامیر متعارف که آن موقع برای پرستش به کار می‌رفتند، انجام می‌شد.» (پِیْن)

دو) حزِقیا برای در اولویت قرار دادن پرستش حکمت به خرج داد. «اولویت هر انسانی باید اذعان به شایستگی خدا باشد. برای مثال، ده فرمان چنین شروع می‌شوند (خروج ۳:۲۰-۶)، دلیل مرگ مطیعانهٔ عیسی بر صلیب نیز همین بود و خصلت اصلی جماعت در آسمان نیز همین است (مکاشفه ۱:۴-۵؛ ۱:۲۲-۹).» (سلمان)

۲. آیات (۲۸-۳۰) جماعت یهودا به پرستش و به‌رسمیت شناختن قربانی‌ها می‌پیوندند.

تمامی جماعت پرستش می‌کردند، و سرایندگان می‌سراییدند و کَرِنانوازان می‌نواختند. این همه تا پایان تقدیم قربانی تمام‌سوز ادامه یافت. چون تقدیم قربانی به پایان رسید، پادشاه و همۀ کسانی که با او حاضر بودند زانوانِ خویش خم کرده، پرستش نمودند. حِزِقیای پادشاه و صاحبمنصبان به لاویان دستور دادند که خداوند را با کلمات داوود و آسافِ نبی، بستایند. پس ایشان با شادمانی ستایش کردند، و خم شده، پرستش نمودند.

الف. تمامی جماعت پرستش می‌کردند، و سرایندگان می‌سراییدند و کَرِنانوازان می‌نواختند: هر شخص در حرمت نهادن خدا به‌صورت جمعی نقش خود را ایفا نمود.

یک) «این باب حکایتی در مورد طاهر ساختن دل است، که مقصود معبد خداست؛ ولی درهای دعا باز نشده‌اند، چراغ‌های شهادت روشن نشده و از قربانی‌های سوختنی فداکاری غفلت شده است.» (مِیِر)

دو) «می‌گویی که نمی‌توانی سرود خداوند را بخوانی و بعد می‌دانم به سرزمین غریبی به نام پَس‌‌رفت لغزیده‌ای. اذعان داری که برای مدتی در خدا یا خدمت او شادمان نبوده‌ای؛ پس مطمئنم که این معبد به شدت نیازمندِ بازسازی است.» (مِیِر)

سه) «آوای زندگی تو چون با ارادهٔ خدا همسو نیستی، راکد است، ولی وقتی به تسلیم و تقدیس در آیی، یکپارچگی برقرار می‌شود و دلت از سرودهای بی‌کلام مملو و از محبتی به پری و عظمت اقیانوس سرشار می‌شود.» (مِیِر)

چهار) توصیف آلات موسیقی مذکور در این آیات، مدرکی قانع‌کننده است که امروزه هم باید در پرستش، از آلات موسیقی استفاده کرد ولی همه اینطور فکر نمی‌کنند. «چنین زینت‌های عظیم و بیهوده را از پرستش آن روح بیکران دور کنید زیرا که او از پیروان خود می‌خواهد او را در روح و راستی بپرستند و این آلات موسیقی هیچ ربطی به این نوع پرستش ندارند.» (کلارْک)

ب. حِزِقیای پادشاه و صاحبمنصبان به لاویان دستور دادند که خداوند را با کلمات داوود و آسافِ نبی، بستایند: آنها خدا را با بهترین کلماتی که می‌توانستند بیابند پرستیدند ـکلماتی از مزامیر پرستشی عالی به قلم داوود و دیگران.

۳. آیات (۳۱-۳۶) شکر و قربانی‌های مشارکت و در نتیجه شادی.

آنگاه حِزِقیا گفت: «شما اکنون خود را برای خداوند تقدیس کردید. پس نزدیک آیید و قربانیها و هدایای شکرگزاری به خانۀ خداوند بیاورید.» پس جماعت قربانیها و هدایای شکرگزاری آوردند، و تمام کسانی که از دل راغب بودند قربانیهای تمام‌سوز آوردند. شمار قربانیهای تمام‌سوز که جماعت آوردند هفتاد گاو نر، یکصد قوچ و دویست بره بود، همگی به جهت قربانی تمام‌سوز برای خداوند. قربانیهای تقدیس‌شده نیز ششصد گاو نر و سه هزار گوسفند بود. اما چون کاهنان اندک بودند و نمی‌توانستند همۀ قربانیهای تمام‌سوز را پوست بکنند، برادرانشان لاویان ایشان را یاری دادند تا این کار به پایان رسید، یعنی تا هنگامی که سایر کاهنان خود را تقدیس کردند، زیرا لاویان بیش از کاهنان در خصوص تقدیس خویش وظیفه‌شناس بودند. علاوه بر قربانیهای تمام‌سوز، چربیِ قربانیهای رفاقت و هدایای ریختنیِ مربوط به قربانیهای تمام‌سوز نیز فراوان بود. بدین‌سان خدمت خانۀ خداوند از نو برقرار شد. حِزِقیا و تمامی قوم به سبب آنچه خدا برای قوم خود فراهم آورده بود شادی کردند، از آن رو که این امر به‌ناگاه واقع شده بود.

الف. اکنون خود را برای خداوند تقدیس کردید. پس نزدیک آیید و قربانیها و هدایای شکرگزاری به خانۀ خداوند بیاورید: وقتی به شکلی مناسب قربانی گذراندند و معبد و دل‌های خود را در حضور خداوند پاک ساختند، جماعت دعوت شده تا قربانی‌های شخصی خود را بیاورند. یکی از اهداف بزرگ معبد، به‌عنوان مکانی برای قربانی شخصی و پرستش ایمانداران بود، که حالا احیا شده بود.

یک) «قربانی‌ها و هدایا تنها روش مقبولی هستند که تقدیم‌کنندگان آنها می‌توانند خود را نسبت به یهوه تقدیس نمایند.» (مورْگان)

دو) «قربانی گذراندن برای گناه در عهد عتیق و عهد‌جدید سَکوی پَرِش برای قربانی ستایش است (کولُسیان ۱۵:۳-۱۶؛ عبرانیان ۱۵:۱۳) و برای شام مشارکت (اول قرنتیان ۲۶-۲۳:۱۱).» (سِلْمان)

ب. کاهنان اندک بودند و نمی‌توانستند همۀ قربانیهای تمام‌سوز را پوست بکنند: میل ابراز نشدهٔ قوم برای قربانی گذراندن یا حرمت نهادن خدا به‌واسطهٔ قربانی‌ها آنقدر عظیم بود که فرصت چنین کاری را پیدا کردند و کاهنان را کاملاً مشغول خود کردند.

یک) برادرانشان لاویان ایشان را یاری دادند تا این کار به پایان رسید که حکیمانه بود. نمونه‌ای از تعلیق موقت فرمان از روی الزامی الهی بود.

دو) همچنین مناسب چنین موقعیتی بود چون لاویان بیش از کاهنان در خصوص تقدیس خویش وظیفه‌شناس بودند. «حقیقی‌ترین ایمان معمولاً در میان فروتنان یافت می‌شود؛ و در طول تاریخ رهبران مذهبی “حرفه‌ای” اغلب بین کسانی‌ بوده‌اند که آنچنان مایل به تسلیم کردن خود به مسیح و کلام او نبودند.» (پِیْن)

ج. حِزِقیا و تمامی قوم به سبب آنچه خدا برای قوم خود فراهم آورده بود شادی کردند: پاسخ شایستهٔ جماعت مدرکی بود که خدا برای قوم خود فراهم آورده بود. هرگز نمی‌توانستند چنین پاسخی بدهند، اگر خدا حداقل بین قومش کار نمی‌کرد و این مدرکی بر آن عمل بود.

یک) «تغییری عالی و همچنین ناگهانی بود، چون قومی که کمی قبل آمادهٔ فرمانبرداری از آحاز شرور بودند و می‌خواستند در بت‌پرستی و بی‌دینی او شریک شوند، حالا آنقدر در خدمت خدا بی‌پروا و پیش‌تاز شده بودند، که گویی خدای عظیم دل آنها را به‌واسطهٔ روح‌القدسش تغییر داده بود.» (پوول)

دو) «این قربانی‌ها دو عاقبت به‌همراه داشتند. ابتدا اذعان به این که تنها خدا همه چیز را ممکن کرد (دوم تواریخ ۳۶:۲۹؛ مقایسه شود با اول قرنتیان ۳:۱۲؛ افسسیان ۱۸:۲). دوم همه شادی می‌کردند (دوم تواریخ ۳۶:۲۹)، بر خلافِ موقعیتی که ابتدا کار را از آن شروع کرده بودند.» (سِلْمان)