اشعیا باب ۱۹ – وحی بر علیه مصر

خدا مصر را مضروب می‌سازد.

۱. آیات (۱-۴) خداوند با تسلیم کردن آنها به جنگ داخلی و اربابان بی‌رحم، آنها را مضروب می‌سازد.

وحی دربارۀ مصر:

هان، خداوند سوار بر ابری تیزرو به مصر می‌آید.

بت‌های بی‌ارزش مصر از حضور او به لرزه درمی‌آیند

و دل‌های مصریان در درون ایشان گداخته می‌شود.

«من مصریان را به ضد مصریان بر خواهم انگیخت:

برادر با برادر، همسایه با همسایه،

شهر با شهر و مملکتی با مملکت دیگر خواهند جنگید.

مصریان قالب تهی خواهند کرد،

و من مشورت‌های ایشان را مغشوش خواهم ساخت.

از بت‌های بی‌ارزش و ارواح مردگان مشورت خواهند خواست،

از احضارکنندگان ارواح و فالگیران.

من مصریان را به اربابی ستمگر تسلیم خواهم کرد،

و پادشاهی بی‌رحم بر آنان حکم خواهد راند،»

این است فرمودۀ خداوندگار، خداوند لشکرها.

الف. خداوند سوار بر ابری تیزرو به مصر می‌آید: مصر یکی از قدرت‌های بزرگ دنیای باستان بود، و در جنوب اسرائیل قرار داشت و امپراتوری‌ای بود که اسرائیل مدام با آن درگیر و رو‌به‌رو می‌شد. مصر در بسیاری از موارد دشمن اسرائیل بود و در دوره‌ای پناه اسرائيل شد و گاهی مصر به اسرائیل پیشنهاد اتحاد وسوسه‌کننده می‌داد. در این باب، خداوند نبوتی را بر علیه مصر و برای مصر، مطرح می‌کند.

ب. بت‌های بی‌ارزش مصر از حضور او به لرزه درمی‌آیند: مصر به پرستش بسیاری از خدایان متفاوت شناخته شده بود. خداوند به ‌دست داوری خود، این خدایان گوناگون را «سرنگون» ساخت.

یک) «در روزگار اشعیا، ملتی دیگر بر زمین نبود که همچون مصر گرفتار خرافات و بت‌پرستی باشد. میمون‌ها، گربه‌ها، قورباغه‌ها، تمساح‌ها و مارمولک‌ها و هر چیز دیگر را ستایش می‌کردند.» (بولْتِما)

دو) در دوران خروج، زمانی که فرعونِ مصر، فرزندان اسرائیل را از اسارت آزاد نکرد، خداوند بت‌های مصر را وا داشت تا از حضور او به لرزه در بیایند. او هر بلا را به بتی خاص در مصر معطوف کرد.

·      هنگامی که آب‌ها خون‌آلود شدند، خداوند، خنوم، پاسبان نیل، هاپی، روح نیل، اُزیریس (که نیل جریان خون او بود) را سرنگون کرد.

·      خداوند، حِکِت، ایزدبانوی باروری قورباغه‌ها را با بلای قورباغه‌ها نابود کرد.

·      خداوند حاثور، ایزدبانوی گاو‌مانند را با وارد آوردن بلا بر گله‌ها سرنگون کرد.

·      خداوند ایمهوتپ، خداوندگار دارو را با بلایی از دُمل‌ها سرنگون کرد.

·      خداوند، نوت، خداوندگار آسمان را با بلایی از تگرگ سرنگون کرد.

·      خداوند کل نظام پرستشی مصریان را با هجوم توده‌ای از شپش‌ها و گلهٔ حشرات سرنگون کرد.

·      خداوند، سِت را با حملهٔ ملخ‌ها سرنگون کرد، که پاسبان محصولات به حساب می‌آمد.

·      خداوند، رع را که خداوندگار خورشید به‌حساب می‌آمد را با بلای تاریکی سرنگون کرد.

·      خداوند، اُزیریس، که خدای مصری و بخشندهٔ حیات و روح فرعون بود را با بلایی بر نخست‌زادگان، سرنگون کرد.

سه) در روزگار خروج، خدا تمام بت‌های مصر را وا داشت در حضور او به لرزه درآیند.

ج. من مصریان را به ضد مصریان بر خواهم انگیخت: اشعیا جنگی داخلی را در مصر نبوت می‌کند، این جنگ به‌ شکلی غیرمستقیم دست داوری خدا بر ضد آنها بود.

یک) «این جنگ چند سال بعد از آن بود که مصر به دوازده قلمرو تجزیه شد، و طبق گفتهٔ تاریخ‌نگاران آن زمان، بین آنها جنگ‌های خونین بسیار در گرفت.» (پول)

د. و من مشورت‌های ایشان را مغشوش خواهم ساخت، از بت‌های بی‌ارزش و ارواح مردگان مشورت خواهند خواست: وقتی مملکتی تحت داوری خدا قرار می‌گیرد، به‌نظر می‌رسد که مشورت منطقی و حکمت رهبران را کنار می‌گذارد و برای دریافت حکمت به سوی آنچه از بت‌پرستان است، روی می‌آورد (بت‌های بی‌ارزش و ارواح مردگان).

یک) «مصر به طبقهٔ مردان حکیم خود، معروف بود (اول پادشاهان ۳۰:۴)، ولی قادر نبود که با این داوری از خداوند کنار آید.» (وولف)

ه. من مصریان را به اربابی ستمگر تسلیم خواهم کرد، و پادشاهی بی‌رحم بر آنان حکم خواهد راند: خدا قومی را به‌واسطهٔ رهبری آنها به دو شکل، داوری می‌کند. ابتدا با از میان برداشتن رهبری مقاوم (مشورت‌های ایشان را مغشوش خواهم ساخت). دوم، با بخشیدن حاکمان بی‌رحم و ظالم به آنها. این برای هر قومی لعن و داوری است.

۲. آیات (۵-۱۰) خداوند مصر را با خشک کردن نیل زد، پس اقتصاد آنها را در هم ‌کوبید.

آب‌های نیل خشک خواهد شد، و بسترِ رود از فرط خشکی تَرَک خواهد خورد. نهرها متعفن خواهد شد، و جویبارهای مصر رو به کاستی نهاده، خشک خواهد گردید، و نی و بوریا پژمرده خواهد شد. گیاهان کنارۀ نیل، تا به دهانۀ رود، و کشتزارهای جوار آن همگی خشک شده و از باد رانده گشته، نابود خواهند شد. ماهیگیران و همۀ آنانی که قلاب در نیل می‌افکنند ماتم و شیون خواهند کرد، و آنان که تور در آب‌ها می‌گسترند، به حسرت خواهند نشست. آنها که با کتانِ شانه‌زده کار می‌کنند خجل خواهند شد، و آنها که پارچه‌های سفید می‌ریسند نومید خواهند گشت. بافندگان دلسرد و کارگران مزدبگیر دلمرده خواهند شد.

الف. آب‌های نیل خشک خواهد شد، و بسترِ رود…تَرَک خواهد خورد: رودخانهٔ نیل کلید کشاورزی و اقتصاد مصر بود. اگر خشک می‌شد یا سطح آب آن پایین می‌آمد، بر زندگی مصریان تأثیر بسیار بدی می‌گذاشت. خدا وعده داد که این اتفاق به‌عنوان داوری برعلیه مصر رخ خواهد داد.

ب. بسترِ رود…تَرَک خواهد خورد: به‌خاطر این فاجعه‌ٔ بو‌م‌شناختی، کارگران در مصر فریاد بر می‌آورند. ماهیگیران…ماتم و شیون خواهند کرد، آنان که تور در آب‌ها می‌گسترند، به حسرت خواهند نشست، آنها که پارچه‌های سفید می‌ریسند نومید خواهند گشت، و کارگران مزدبگیر دلمرده خواهند شد.

۳. آیات (۱۱-۱۵) خداوند با فرستادن مشاورین ابله، مصر را در هم‌ می‌‌کوبد.

براستی که صاحبمنصبان ’صوعَن‘ جملگی نادانند،

و مشاوران خردمندِ فرعون مشورت ابلهانه می‌دهند.

پس چگونه به فرعون می‌گویید:

«من از جملۀ حکمایم و از سُلالۀ پادشاهان قدیم»؟

مردان حکیم تو اکنون کجایند

تا تو را بگویند که خداوند لشکرها بر ضد مصر چه تدبیر کرده است.

بزرگان ’صوعَن‘ جاهل گشته‌اند

و رؤسای مِمفیس فریب خورده‌اند؛

سرکَردِگانِ قبایلِ مصر به گمراهی‌اش کشانده‌اند!

خداوند روح سرگیجه در اندرونشان ریخته است،

و آنان مصریان را در همۀ کارهایشان گمراه می‌سازند؛

ایشان همچو مستانی‌‌ گشته‌‌اند که در قِی خود افتان و خیزان می‌روند.

نه سَر و نه دُم، نه نخل و نه نِی، برای مصر هیچ نتوانند کرد.

الف. براستی که صاحبمنصبان ’صوعَن‘ جملگی نادانند، و مشاوران خردمندِ فرعون مشورت ابلهانه می‌دهند: خداوند مصر را در هم می‌کوبد، نه تنها حاکمین بی‌رحم به آنها می‌بخشد، بلکه به آن رهبران بی‌رحم، مشاورانِ نادان می‌دهد.

ب. مردان حکیم تو اکنون کجایند تا تو را بگویند که خداوند لشکرها بر ضد مصر چه تدبیر کرده است: خداوند به ما یادآوری می‌کند که حکمت حقیقی چگونه است. حکمت حقیقی آنچه است که خداوند لشکرها تدبیر نموده است. حکمت حقیقی شناختن تمام حقایق و نقشه‌ها و استراتژی‌ها نیست. ترس خداوند آغاز حکمت است، و شناخت آن قدوس، بصیرت (امثال ۱۰:۹)

۴. آیات (۱۶-۱۷) وقتی خدا مصر را مضروب می‌سازد، وحشت بین مردم حکمفرما می‌شود.

در آن روز مصریان مانند زنان خواهند بود. آنان از حرکت دستی که خداوند لشکرها بر ضد ایشان به حرکت درمی‌آورد، بر خود خواهند لرزید. سرزمین یهودا موجب وحشت مصر خواهد شد؛ و به‌خاطر تدبیری که خداوند لشکرها بر ضد ایشان اندیشیده است، هر که نام یهودا را بشنود لرزه بر اندامش خواهد افتاد.

الف. از حرکت دستی که خداوند لشکرها بر ضد ایشان به حرکت درمی‌آورد: این بدان معناست که خدا تنها کافی بود که دستش را تکان دهد تا مردم مصر، بر خود بلرزند و وحشت کنند.

ب. سرزمین یهودا موجب وحشت مصر خواهد شد: تغییری دگرگون‌کننده است. هزاران سال سرزمین یهودا در سایهٔ امپراتوری عظیم مصر، تسلیم آنها بود. خداوند روزی را نبوت می‌کند که یهودا از مصر نیرومندتر خواهد شد و سرزمین یهودا وحشت مصر خواهد شد.

خدا مصر را نجات می‌دهد.

۱. آیهٔ (۱۸-۲۲) مصر رو به خداوند می‌کند.

در آن روز پنج شهر در مصر به زبان کنعانیان سخن خواهند گفت، و برای خداوند لشکرها سوگند وفاداری یاد خواهند کرد. و یکی از این شهرها، شهر آفتاب خوانده خواهد شد. در آن روز در قلب سرزمین مصر مذبحی برای خداوند بر پا خواهد شد و در مرز آن ستون یادبودی برای خداوند خواهد بود، و آن نشانه و شهادتی برای خداوند لشکرها در سرزمین مصر خواهد بود. پس آنگاه که ایشان از دست ستم‌کنندگان خویش به درگاه خداوند فریاد برآورند، او نجات‌دهنده و مدافعی برای ایشان خواهد فرستاد و رهایی‌شان خواهد داد. پس خداوند خود را بر مصریان خواهد شناسانید، و ایشان در آن روز خداوند را خواهند شناخت. آنان او را با قربانی‌ها و هدایا خواهند پرستید، و برای خداوند نذر کرده، به آن وفا خواهند نمود. خداوند مصریان را خواهد زد؛ او آنان را خواهد زد و سپس شفا خواهد داد. آنان به سوی خداوند بازگشت خواهند کرد، و او فریادِ التماس ایشان را خواهد شنید و شفای‌شان خواهد داد.

الف. پنج شهر در مصر بیشتر با خداوند رابطه ایجاد می‌کنند تا با مصر. شهر آفتاب در برخی از ترجمه‌ها، شهر هلاکت برگردانده شده است، شهر آفتاب ترجمه‌ای بهتر است. این شهر مصری معروف به نام هِلی‌پولیس بود.

ب. پنج شهر در مصر به زبان کنعانیان سخن خواهند گفت: این نبوت روزی را اعلام می‌کند که مصر خداوند را با مذبحی برای او پرستش خواهد کرد، و کارهای عظیم خداوند را با ستون یادبودی برای او به یاد خواهد آورد. وقتی مصر تحت ستم قرار بگیرد، ایشان از دست ستم‌کنندگان خویش به درگاه خداوند فریاد برخواهند آورد و سپس او نجات‌دهنده و مدافعی برای ایشان خواهد فرستاد و رهایی‌شان خواهد داد.

یک) «در دوران مکابیان، کاهن اعظم اونیاس چهارم مجبور شد که به مصر فرار کند و معبدی مشابه معبد اورشلیم بنا نماید. برخی از مفسرین مذبحی که در آیه ۱۹ آمده را به این بنا مربوط می‌دانند.» (وولف) شاید این قسمت به نبوت شهر آفتاب مربوط باشد، چون معبد اونیاس چهارم در استان هِلی‌پولیس ساخته شده است.

دو) نجات‌دهنده و مدافعی برای ایشان خواهد فرستاد: «متن می‌گوید که منجی عظیم است. من منجی عظیمی می‌خواهم. منجیِ ناچیز به خواسته‌های من پاسخ نمی‌دهد، چرا که گناه عظیمْ کفاره‌ای عظیم می‌طلبد و دل سخت من فیضی عظیم برای نرم شدن.» (اسپرجن)

ج. پس خداوند خود را بر مصریان خواهد شناسانید: در مصر شناخت خداوند همه‌گیر شد. در روزگار عیسی، بیش از یک میلیون یهودی در مصر زندگی می‌کردند. در سال‌های اولیهٔ مسیحیت، بیش از ۶۰۰ سال کلیسایی قوی در مصر بر پا بود.

یک) این نبوت تحققی دیگر در طول حکومت هزارهٔ مسیح نیز دارد، ولی قطعاً در طول تاریخ نیز محقق شد. در قرن چهارم، الاهیدانی بزرگ به نام آتاناسیوس، در مورد مصر چنین می‌نویسد: «شاهد رویدادی در مصر هستیم و بنابراین نبوتی دیگر محقق می‌شود، چراکه مصریان هیچ‌گاه از پرستیدن خدایان دروغین خود دست نکشیدند، جز زمانی که خداوند سوار بر ابر در جسم آمد و بت‌های دروغین آنها را از میان برداشت و همه را نصیب خود و به‌واسطهٔ خود نصیب پدر کرد.» (برگرفته از کتاب دربارهٔ تجسد، نقل شده از گروگان)

دو) مذبح و قربانی توصیف شده احتمالاً در حکومت هزاره محقق خواهند شد، زمانی که قربانی به‌عنوان یادگار عمل عظیم عیسی، گذرانده می‌شود، اما هرگز در جایگاه کفاره نیست. «همان‌طور که احیای اسرائیل قربانی‌های خونین را برای خداوند می‌آورد تا یادگاری از خون مسیح باشد که کفایت می‌کند، پس این نیز در آن روز به‌یادماندنی در مصر رخ خواهد داد.» (بولْتِما)

د. آنان را خواهد زد و سپس شفا خواهد داد: داوری خدا هرچه که باشد، میل او این بود که مردم توبه کنند و به‌سوی او بازگردند تا شفا یابند.

۲. آیات (۲۳-۲۵) آرامشی فوق‌العاده بین سه دشمن قدیمی.

در آن روز شاهراهی از مصر به آشور خواهد بود. آشوریان به مصر و مصریان به آشور خواهند رفت، و مصریان با آشوریان عبادت خواهند کرد. و در آن روز، اسرائیل متحد سوّم با مصر و آشور خواهد شد، و این سه در جهان مایۀ برکت خواهند بود. و خداوندِ لشکرها ایشان را برکت داده، خواهد گفت: «قوم من مصر، و صنعت دستم آشور، و میراثم اسرائیل مبارک باشند.»

الف. اسرائیل متحد سوّم با مصر و آشور خواهد شد: خدا روزی را وعده می‌دهد که بین اسرائیل، مصر و آشور صلح برقرار خواهد شد. بین سه ملت مسیر تجاری برقرار خواهد شد (شاهراهی از مصر به آشور)، در آن روز خداوند سه ملت را برکت خواهد داد.

ب. قوم من مصر، و صنعت دستم آشور، و میراثم اسرائیل مبارک باشند: عمل بازخرید خدا عظیم است! این نشان می‌دهد که نجات خدا به اقوام دیگر نیز خواهد رسید، و او قوم خود را از مصر و آشور، و نه فقط اسرائیل، خواهد خواند.

یک) بیان چنین سخنی در مورد مصر بسیار پرقوت بود؛ ناباورانه بود که این را در مورد آشور، ملتی که یونس از آنها نفرت داشت، بگوییم. «در روزگار اشعیا، آشور یکی از قدرت‌هایی بود که تمام سرزمین‌های کوچک هلال حاصلخیز از آنها می‌ترسیدند [مترجم: منطقه‌ای جغرافیایی به شکل هلال که از خوزستان تا شمال آفریقا کشیده می‌شود]. طبق محاسبات آنها، بی‌رحمی آشور آنها را بیش از هر ملت دیگر در دوران باستان در معرض نفرت قرار می‌داد. اهالی مصر، بابل و پارسیان همه قادر به اعمال غیرانسانی بودند، اما سابقهٔ آشوریان در اقدامات بی‌رحمانه قابل قیاس با آنها نبود.» (گروگان)

دو) «چه کسی که در میان بلایا ایستاده، می‌تواند تصور کند که مصر ‘قوم من‘ خوانده شود؟ چه کسی فکر می‌کرد که آشور، ظالمی بی‌رحم، ‘صنعت دستم‘ خطاب قرار داده شود؟ با این‌حال، اینها یادگار و جوایز فیض آسمانی هستند.» (مِیِر)

سه) «اما اسرائیل همیشه میراث او باقی خواهد ماند. او در آن اسکان و آرامی می‌یابد، زیرا نصیب خداوند، قوم اوست. چه عظیم است آشنایی با غنای جلال میراث او در قدیسان!» (مِیِر) ما نیز میراث خداوند هستیم؛ در افسسیان ۱۸:۱، پولس چنین دعا می‌کند، «تا چشمان دلتان روشن شده، امیدی را که خدا شما را بدان فرا خوانده است، بشناسید و به میراث غنی و پرجلال او در مقدسین پی‌ببرید.» قوم خدا، ثروت و میراث و جلال او هستند.

ج. میراثم اسرائیل مبارک باشند: اسپرجن از این آیات در مورد ایمان آوردن مصر، در موعظهٔ ثمر فیض به نکات زیر اشاره می‌کند.

·      فیض خدا معمولاً بر بدترین‌ها قرار می‌گیرد.

·      فیض خدا منجی‌ را می‌فرستد.

·      فیض، زبان انسان را تغییر می‌دهد.

·      فیض خدا شخص را مشغول خدمتی مقدس می‌کند.

·      فیض خدا به انسان دعا کردن را یاد می‌دهد.

·      فیض خدا به انسان تعلیم می‌دهد.

·      فیض خدا مشکلات را برای فرد تبدیل به برکت می‌کند.

·      فیض خدا رابطه انسان‌ها را با یکدیگر را تغییر می‌دهد.

·      فیض خدا انسان را برکت می‌دهد و برای دیگران تبدیل به برکت می‌کند.