فصل به فصل، آیه به آیه، استفاده آسان و همیشه رایگان!
مزمور ۶۸ – پیروزی و حرکت باشکوه خدا به سوی صهیون
عنوان این مزمور این است: برای سالار سرایندگان. مزمور داوود. سرود. بیشتر مفسران بر این باورند که این مزمور با ورود صندوق عهد به اورشلیم (دوم سموئیل ۶) ارتباط دارد، که نه تنها این رویداد را جشن میگیرد، بلکه وفاداری خدا به اسرائیل را در دادن پیروزی بر دشمنان و تأمین امنیت اورشلیم برای آوردن صندوق به شهر نیز یادآوری میکند.
جرج هورن توصیف کرده که چگونه این مزمور در نیایش کلیسای انگلیکانی به مناسبت پنطیکاست اختصاص یافته است، بیتردید به این دلیل که درباره عطایا پس از صعود صحبت میکند و در افسسیان ۴ نقل شده است. «این مزمور زیبا، والا، جامع، اما بسیار دشوار، یکی از آنهایی است که کلیسا تعیین کرده برای روز پنطیکاست خوانده شود.»
ترکیب این مزمور، چه از نظر عبری و چه در ترجمه، چالشی جدی برای مفسران ایجاد کرده است. آدام کلارک نوشته است: «نمیدانم چگونه باید تفسیر این مزمور را آغاز کنم؛ این دشوارترین مزمور در سراسر مزامیر است.»
خدای پیروز.
1. آیات (1-3) پیروزی خدا بر دشمنان.
خدا برخیزد و دشمنانش پراکنده شوند؛
آنان که از او نفرت دارند از حضورش بگریزند.
چنانکه دود رانده میشود،
ایشان را بِران؛
و چنانکه موم نزد آتش ذوب میشود،
شریران از حضور خدا هلاک گردند.
اما پارسایان شادمان باشند
و در حضور خدا به وجد آیند
و از فرط شادی پای کوبند.
الف. خدا برخیزد و دشمنانش پراکنده شوند: با استفاده از تعبیر اعداد ۳۵:۱۰، داوود پیروزی خدا بر همه دشمنانش را اعلام کرد. وقتی خدا به پیش میرود، هیچ دشمنی نمیتواند در برابر او بایستد؛ همه پراکنده میشوند. از آنجا که موسی این کلمات را هنگامی گفت که صندوق عهد، اسرائیل را از کوه سینا هدایت میکرد، داوود دانست که بیان همین کلمات هنگام ورود صندوق عهد به اورشلیم، جایگاه استراحت آن، مناسب است.
یک) وقتی داوود صندوق عهد را به اورشلیم آورد (دوم سموئیل ۶)، یک پیوند تاریخی تأثیرگذار برقرار کرد. اگر بخواهیم آن را به تاریخ آمریکا تشبیه کنیم، مثل این است که رئیسجمهور آمریکا در سخنرانی خود با عبارت «هشتاد و هفت سال پیش» شروع کند -عبارتی که بلافاصله بهعنوان چند کلمه اول سخنرانی مشهور آبراهام لینکلن در گتیسبرگ در سال ۱۸۶۳ شناخته میشود.
دو) اعداد ۱۰ خروج اسرائیل از کوه سینا به سوی سرزمین موعود را شرح میدهد. هنگامی که آنها حرکت میکردند، صندوق عهد پیشاپیش راهنمای آنها بود. بنابراین هرگاه صندوق عهد حرکت میکرد، موسی این کلمات را میگفت: «خدا برخیزد و دشمنانش پراکنده شوند؛ آنان که از او نفرت دارند از حضورش بگریزند.» (اعداد 35:10)
سه) ایده ساده بود، هم برای موسی در خروج از مصر و هم برای داوود با اسرائیل در سرزمین موعود. این جمله نشاندهندۀ اعتماد و نیاز قوم خدا بود: «خدا، پیشاپیش ما برو و با دشمنان ما مقابله کن. بدون تو جلو رفتن خیلی خطرناک است.» این روحیۀ اعتماد کامل، مناسب هر ایمانداری است.
چهار) این همچنین دعایی مناسب است برای یادآوری جلال و قدرت عیسای قیامکرده. وقتی عیسی برخاست، تمام دشمنانش پراکنده شدند. هیچکس جرأت مخالفت با او را نداشت. اگر ما در عیسی ثابتقدم باشیم، دشمنان نیز پیش روی ما پراکنده میشوند، چون تمام پیروزی ما در جلال قیامکردۀ اوست.
پنج) آنان که از او نفرت دارند از حضورش بگریزند: «آتاناسیوس به ما میگوید که ارواح شریر ممکن است با این مزمور فراری داده شوند؛ و اینکه آنتونی، زاهد صحرا، با این آیه با شیطان جنگید و او را شکست داد.» (تِرَپ)
ب. چنانکه دود رانده میشود، ایشان را بِران: دشمنان خدا توان مقابله با او را ندارند، همانطور که تصاویر دود ناپدید شونده و موم ذوب شده نشان میدهد. داوود دعا کرد که شریران نیز به همان آسانی نابود شوند.
یک) «موم به خودی خود سخت است، اما وقتی در برابر آتش قرار میگیرد چقدر نرم میشود. انسانهای بدکار متکبرند تا زمانی که با خداوند روبهرو میشوند، آنگاه از ترس ضعیف میشوند؛ دلهایشان مانند موم ذوب میشود وقتی قدرت خشم او را احساس میکنند.» (اسپرجن)
دو) افسسیان 10:6-18 بخش برجستهای در عهدجدید است که دربارۀ نبرد روحانی صحبت میکند و اینکه چگونه خداوند ایماندار را برای پیروزی در این نبرد تجهیز میکند. یک مسئلۀ پُرتکرار در آن بخش، ذهنیت ایستادگی در مقابل حملات روحانی و مخالفت است (تا بتوانید ایستادگی ورزید … تا بتوانید در روز شریر ایستادگی ورزید و تمام تلاش خود را بهکار گیرید، ایستادگی کنید … از آنرو ایستادگی کنید). چیزی که داوود در این قسمت با از میان رفتن دود و مومی که در حال ذوب شدن است توصیف میکند، دقیقاً برعکس معنای «ایستادگی» در افسسیان 6 است.
ج. اما پارسایان شادمان باشند: چیزی که فاجعه و بلا برای بدکاران است، سرور و شادمانی برای پارسایان است. نمیتوانیم خوشحالی خود را در پیروزی خدا پنهان کنیم.
2. آیات (4-6) سرود ستایش خواندن برای خدای پیروز.
برای خدا سرود بخوانید و در ستایش نام او بسرائید،
او را که بر ابرها سوار است، فریاد ستایش برافرازید؛
نام او یهوه است،
در حضورش شادی کنید.
پدر یتیمان و مدافع بیوهزنان
خداست در مسکن مقدس خود.
خدا بیکسان را صاحب خانه و کاشانه میگرداند
و زندانیان را بیرون آورده، به سعادت میرساند؛
اما طغیانگران در زمینِ خشک ساکن خواهند شد.
الف. برای خدا سرود بخوانید و در ستایش نام او بسرائید: این بخش از شعر عبری ساده و بر اساس تکرار و تقارن است، اما در عبارت در ستایش نام او بسرائید یک مفهوم کمی پیشرفتهتر وجود دارد: یعنی ستایش خداوند با شناخت ویژگیهای او و آشنایی شخصی با او.
ب. او را که بر ابرها سوار است، فریاد ستایش برافرازید؛ نام او یهوه است، در حضورش شادی کنید: داوود دو دلیل مشخص برای شادی در خدا به ما داد. اول اینکه او بر ابرها سوار است، و بر همۀ زمین چیره و غالب است. دوم اینکه خود را به انسانها به نام یهوه آشکار کرده، و محبت و وفاداریاش به قومش را نشان داده است.
یک) او را فریاد ستایش برافرازید: «ریشۀ س-ل-ل [که به معنای ‘تحسین کردن‘ است] معمولاً به عمل ساختن راه یا بزرگراه اشاره دارد (مقایسه شود با اشعیا 14:57؛ 10:62)، اما اینجا به صورت استعاری به معنای «بالا بردن» یا «ستودن» به کار رفته است.» (ونجمِرن)
دو) او را که بر ابرها سوار است: با تعبیر ‘او که بر ابرها سوار است‘، مزمورنویس برتری و کمال خدای اسرائیل را در مقابل قدرتهای بعل که کنعانیان آن را ‘ابر سوار‘ مینامیدند، نشان میدهد.» (ون جمِرن)
سه) «اسمِ JAH [Yah] مخفف نام «یهوه» است؛ این کوتاهشدن به معنای کماهمیت کردن آن نیست، بلکه واژهای قویتر و فشرده است که جوهره و معنای آن نام کامل و محترم را در خود دارد. این نام تنها در همین آیه از ترجمه ما آمده است، مگر در ترکیبهایی مانند ‘هللویاه‘.» (اسپرجن)
چهار) «یاه (Yah)، احتمالاً مخفف واژۀ ‘یهوه‘ است؛ حداقل اینگونه در نسخههای قدیمیتر فهمیده شده است. این نام فقط در چند جای محدود از متون مقدس آمده است و میتوان آن را به ‘قائم به ذات‘ ترجمه کرد.» (کلارک)
ج. پدر یتیمان و مدافع بیوهزنان: عظمت خدا تنها با پیروزیهای نظامی تعریف نمیشود. بلکه در دلسوزی و مراقبت او از ضعیفان و نیازمندان نیز نمایان است. نام یهوه به خدا بهعنوان «هستم» (خروج 13:3-14) مرتبط است، آن خدایی که به چیزی مبدل میگردد که قومش به آن احتیاج دارد. یتیمان محتاج پدر هستند؛ یهوه آنجاست. بیوهزنان محتاجِ مدافع هستند؛ خدا آنجاست.
یک) «او خدایی است که به نفع کسانی که در پی پناه و دادخواهی هستند، عمل میکند: یتیمان، بیوهزنان، تنهاشدگان [در ترجمه New English Bible آمده: ‘بیدوستان‘،]، و تبعیدشدگان (‘زندانیان‘) [و زندانیان].» (ونجمِرِن)
دو) «پادشاهان و فرمانروایان این جهان چنین رفتار نمیکنند. آنها خود را با شریفترین و ثروتمندترین افراد سرزمینشان احاطه میکنند، کسانی که میتوانند بر شکوهشان بیفزایند و قدرتشان را تقویت کنند. اما عالیترین شکوه خدا در این است که او برای بینوایان دل میسوزاند و خود را با آنها احاطه میکند.» (بویس)
سه) «آیا رسالۀ یعقوب 27:1 به این آیه اشاره نمیکند، به آنخاطر که ما ‘یتیمان‘، ‘بیوهزنان‘ و سپس ‘دیندارانِ‘ خدایی را داریم که خدمتش میکنیم؟» (بونار، به نقل از اسپرجن)
د. خدا بیکسان را صاحب خانه و کاشانه میگرداند: خداوند کسانی را که بدون پیوند نزدیک خانوادگی زندگی میکنند میبیند و با محبت، برایشان خانواده فراهم میکند. ممکن است آنها بدون همسر، پدر یا مادر، یا خواهر و برادری در نزدیکی خود باشند؛ اما خدا اهمیت میدهد و در میان قوم خود، پیوندهای خانوادگی برای بیکسان فراهم میسازد.
یک) از آنجا که این خواست خدا برای بیکسان است، آنها نیز باید در پی چنین روابطی باشند و برای پرورش آنها تلاش کنند.
ه. زندانیان را بیرون آورده، به سعادت میرساند؛ اما طغیانگران در زمینِ خشک ساکن خواهند شد: خدا حتی میتواند به کسانی کمک کند که در فقر خود دچار نوعی بندگی یا اسارت شدهاند؛ او میتواند آنها را به رفاه و کامیابی برساند. اما این برکت برای طغیانگران وعده داده نشده است.
یک) «ستمدیدهترین افراد در مصر در زنجیر و زندان بودند، اما رهانندۀ الهی همۀ آنها را به آزادی کامل بیرون آورد. همان خدایی که در گذشته این کار را کرد، همچنان کار پُر فیض خود را ادامه میدهد.» (اسپرجن)
خدا برای قوم خود، در جنگ پیروزی حاضر میکند.
1. آیات (7-10) حضور مقتدرانۀ خدا همراه با اسرائیل در بیابان.
خدایا، هنگامی که پیش روی قوم خود بیرون رفتی،
آنگاه که در بیابان خرامیدی، سِلاه
زمین لرزید
و آسمانها بارید،
از حضور خدا، آن یگانۀ سینا،
از حضور خدا، خدای اسرائیل.
خدایا، تو باران فراوان بارانیدی
و میراث خود را که خسته بود، مستحکم گردانیدی.
جماعت تو در آن ساکن شدند،
و در نیکوییات، خدایا،
تهیدستان را روزی رساندی.
الف. خدایا، هنگامی که پیش روی قوم خود بیرون رفتی: داوود که در خط اول مزمور این ایده را معرفی کرده بود، در ادامه، حضور خدا و مراقبت او از قوم اسرائیل را در طی بیابانگردی تا رسیدن به سرزمین کنعان شرح میدهد. پیش روی قوم خود بیرون رفتی بر این نکته تأکید دارد که خدا با قوم اسرائیل همراه بود؛ او آنها را ترک نکرد، با اینکه بارها و بارها او را خشمگین کردند.
یک) در بیابان خرامیدی: «اگر در نظر داشته باشیم، میتوانیم از «پَرسهزنیهایِ بنیاسرائیل» سخن گوییم، اما نبایست آنان را سرگردان و بیهدف در نظر بگیریم؛ در حقیقت آنها به خوبی، منظم و منسجم میخرامیدند.» (اسپرجن)
ب. زمین لرزید: مادامی که خدا در بیابان همراه با اسرائیل بود، آنها تحت حفاظت بودند. قدرت او بر آنها بود. هیچ قوم نمیتوانست آنها را شکست دهد وقتی که با خدا راه میرفتند.
ج. و آسمانها بارید، از حضور خدا: مادامی که خدا با اسرائیل در بیابان بود، آنها نیز تأمین میشدند. هرگز در حضور خدا گرسنگی یا تشنگی را تحمل نمیکردند.
یک) بهعنوان بخشی از آن مشیت و تدارک، خدا باران فراوان را در هنگامِ احتیاج برایشان نازل کرد. خدا در زمانی که نیاز داشتند باران فراوانی برایشان فرستاد. این مراقبت از آنها، راهی بود که خدا جایگاه ویژۀ اسرائیل را در دل و نقشۀ خود تأیید کرد. آنها میراث او بودند.
دو) «باران فراوان عطا کن؛ یا 1. در بیابان، جایی که آنها اغلب به آب نیاز داشتند و خدا با مراقبت فوقالعادۀ خود آن را برایشان فراهم کرد؛ یا بهتر است گفته شود 2. در سرزمین کنعان، که در آیات بعدی آن را میراث خدا مینامد.» (پول)
د. از حضور خدا، آن یگانۀ سینا، از حضور خدا، خدای اسرائیل، لرزید: همانطور که خدا با اسرائیل در بیابان بود، آنها تجلی قدرت و جلال او را تجربه کردند. کوههای سترگ در حضور خدا به لرزه درآمدند.
یک) «آیۀ 8 به اشارهای به کوه سینا از سرود دِبوره در کتاب داوران 4:5 به بعد ارجاع میدهد.» (کیدنر)
2. آیات (11-14) اعلان پیروزی خدا بر پادشاهان.
خداوندگار فرمان را صادر میکند؛
زنانی که بشارت میآورند، سپاه عظیمی هستند.
شاهانِ لشکرها فرار کرده، میگریزند؛
زن خانهدار، غنیمت را تقسیم میکند.
اگرچه در میان آغلها خفته باشی
بالهای کبوتر به نقره پوشیده است
و پرهایش به طلای رخشان.
چون قادر مطلق پادشاهان را در آنجا پراکنده ساخت
برف بر صَلمون بارید.
الف. شاهانِ لشکرها فرار کرده، میگریزند؛ زن خانهدار، غنیمت را تقسیم میکند: این کلام پیروزی بود که خداوند صادر کرد، پیام کامیابی که توسط سپاه عظیمی از مردم بشارت داده شد. پیام این بود که خدا چیرگی عظیمی بر دشمنان مقتدر (شاهان) به دست آورده است، و مردمش، حتی مردم ضعیفش، بهرهمند شدهاند، گرچه خود مستقیماً نجنگیدهاند (زن خانهدار، غنیمت را تقسیم میکند).
یک) این پیام انجیل است، خبر خوش عیسی مسیح. خداوند از طریق شخص و کار عیسی مسیح پیروزی بزرگی به دست آورد و مردم او همه چیز را از طریق آن پیروزی در نبردی که خود مستقیماً در آن شرکت نداشتند، به دست میآورند. این پیامی است که ما بهعنوان یک جمع بزرگ باید اعلام کنیم.
دو) «واژگان در نسخۀ اصلی بسیار برجسته و پرمفهوم هستند و دو چیز را ذکر میکنند. اول اینکه کلمهای که شما ‘سپاه‘ ترجمه کردید، در زبان عبری ‘ارتش‘ است… ارتش بزرگی از مبشرین. داشتن یک ارتش از مبشرین مسئلۀ پُراهمیتی است؛ حتی داشتن هفت یا هشت مبشر خوب در یک ارتش بزرگ هم مهم است؛ اما در اختیار داشتن سپاهی کامل از مبشرین، باشکوه و پرجلال است.» (بریج، به نقل از اسپرجن)
سه) سپاه عظیم: «کلمۀ عبری مؤنث است، زیرا در میان عبریان این رسم بود که وقتی مردان پیروزمند از جنگ بازمیگشتند، زنان به استقبال آنها میرفتند و با سرودهای پیروزی شادی میکردند.» (پول)
چهار) این متن به ما میگوید که سپاه عظیم از زنان، خبر خوش پیروزی خدا را اعلام کردند. قابل توجه است که خدا زنان را برگزید تا نخستین پیامآوران بشارت پیروزی قیام عیسی باشند (متی ۲۸:۱–۱۰؛ لوقا ۲۴:۱–۱۰). عهدجدید میگوید که زنان نباید در جایگاههای دارای قتدار آموزهای باشند (اول تیموتائوس ۲:۹–۱۴)، اما بیشک میتوانند و باید خبر خوش پیروزی خدا را در عیسی مسیح اعلام کنند.
پنج) زن خانهدار، غنیمت را تقسیم میکند: «بنابراین، در جنگ روحانی، رسولان، توبهکنندگان و شهیدان به میدان نبرد رفتند، جنگیدند و پیروز شدند… و ثمرات این پیروزی به هزاران و میلیونها نفر رسید؛ کسانی که بدون آنکه در معرض درگیریها و رنجهای ایشان باشند، از میوهٔ زحماتشان بهرهمند شدند.» (هورن)
ب. بالهای کبوتر به نقره پوشیده است: قوم خدا از شرایطی فروتنانه میآیند (آنها در میان آغلها خفتهاند)، اما در پیروزی بزرگ خدا بر دشمنان سهیم میشوند و از برکات و عطایای عظیم برخوردار میگردند.
یک) «بالهای کبوتر، که با نقره و طلا میدرخشند، به شکلهای گوناگونی تعبیر شدهاند: برخی آن را بهمنزلهٔ اسرائیلی میدانند که در برکت غوطهور است (Delitzsch)، برخی آن را به دشمن در حال فرار تعبیر کردهاند (Briggs)، گروهی آن را جلوهٔ جلال خدا در میدان نبرد دانستهاند (Weiser)، و حتی بعضی آن را غنیمتی خاص از دشمن میپندارند (بر اساس ترجمهٔ انگلیسی کتابمقدس انگلیسی جدید [NEB])؛ اما آیا نمیتوان این تصویر را نمایانگر زنان آیهٔ ۱۲ مزمور ۶۸ دانست، که با لباسهای نو و فاخرشان خودنمایی میکنند، همانگونه که ما امروزه میگوییم: ‘مثل طاووس راه میروند‘؟» (کیدنر)
ج. برف بر صَلمون بارید: کوه صَلْمون نام دیگر کوه عیبال در مرکز اسرائیل است؛ کوهی که بسیاری آن را بیشتر تپهای بلند میدانند تا کوهی واقعی. معنای این عبارت کاملاً روشن نیست و موجب گمانهزنیهای فراوانی شده است.
یک) «بر اساس داوران 48:9، صَلمون («زادۀ تاریکی») یکی از کوههای نزدیک به شِکیم است.» (وَنجمِرِن)
دو) «اینکه شکست پادشاهان در آنجا بهسبب کولاک بود، یا میدان جنگ با اسلحه و جامهها (و یا بعدتر با استخوانها) چون برف پوشیده شد، یا لشکرهای گریزان به دانههای برف شباهت داشتند، نمیتوانیم با قطعیت بگوییم.» (کیدنر)
سه) «برخی دیگر وجهِ تشبیه را دگرگونی از سختی به شادی میدانند که پس از شکست دشمن روی میدهد، و آن را به تغییر دامنهٔ تاریک کوه به دشتی پوشیده از برف درخشان مانند کردهاند.» (مکلارن)
3. آیات (15-18) پیروزی بر روی کوهستانها.
ای کوه سترگ، ای کوه باشان؛
ای کوهِ با قلههای افراشته، ای کوه باشان.
چرا با حسد مینگری، ای کوهِ با قلههای افراشته،
بر کوهی که خدا برای سکونت خود طلب نمود،
بر مکانی که خداوند جاودانه در آن ساکن خواهد شد؟
ارابههای خدا دهها هزار
و هزاران هزار است؛
خداوندگار در میان آنهاست، و سینا در قُدس است.
آنگاه که به عرش برین صعود کردی
اسیران را به اسیری بردی
و هدایا از آدمیان گرفتی،
حتی از طغیانگران،
تا که تو ای یهوه خدا در آنجا سکونت گزینی.
الف. ای کوه سترگ، ای کوه باشان: باشان در شمال سرزمین اسرائیل قرار داشت، در ناحیهای که امروزه به بلندیهای جولان معروف است. باشان کوهی باشکوه بود، حتی کوهی از آنِ خدا و بخشی از میراث اسرائیل. اما همین کوه و دیگر کوهها به نظر میرسد که هنگام دیدن لطف خاص خدا بر صهیون، با حسادت به خروش میآیند.
یک) «در مقایسه با این کوهها، کوه صهیون تپهای بیش نبود؛ با اینحال، صهیون -گویی در برابر حسادتِ حسرتبار آنها- برگزیدهٔ خدا بود.» (کیدنر)
ب. کوهی که خدا برای سکونت خود طلب نمود: خدا اورشلیم را برگزید، هرچند کوههایی بلندتر و باشکوهتر وجود داشت. اما همانگونه که او اغلب ضعیفان را برمیگزیند تا زورمندان را سرافکنده سازد، و جاهلان را تا حکیمان را حیران کند، صهیون را بر باشان ترجیح داد.
یک) «این تپهٔ پست، کوچک و خشکِ صهیون؛ و این انتخابِ خداست که تفاوت را پدید میآورد، همانگونه که عصای هارون را از دیگر عصاها متمایز ساخت، و هنوز هم کلیسا را از سایر جهانیان جدا میسازد. بره، یعنی مسیح، بر کوه صهیون است.» (ترپ)
ج. ارابههای خدا دهها هزار است: بر اساس فرمان خدا (تثنیه 16:17)، اسرائیل هرگز ارابههای جنگی فراوانی نداشت. با اینحال، آنان همچنان در امان بودند، زیرا خدا برای اسرائیل میجنگید و او نیرویی فزونتر از هزاران هزار ارابه داشت.
یک) «حضور خدا قوت کلیساست؛ وقتی که خدا با ماست، قدرت به تمامی از آنِ ماست. بیست هزار ارابه انجیل را به اقصا نقاط زمین خواهند برد، و بیشمار وسیله برای پیشرفت آن به کار گرفته خواهند شد.» (اسپرجن)
د. به عرش برین صعود کردی اسیران را به اسیری بردی: داوود در ذهن خود پیروزی خدا بر قومها و آنچه پس از پایان نبرد روی داد را مجسم داشت. پس از پایان جنگ، خدا با دشمنانش برخورد کرد (اسیران را به اسیری برد) و از آنان هدایای پیشکشی و تسلیم دریافت نمود. این امر تأییدی بزرگتر بر مالکیت خدا بر آن سرزمین بود (تا که تو ای یهوه خدا در آنجا سکونت گزینی).
یک) «این تعبیر، تأکیدی استوار دارد: او بر تمامی قدرتهایی که ما را در بند نگه میداشتند، پیروز و غالب شده است، بهگونهای که خود اسارت نیز به اسارت گرفته شده است.» (نیوتن، به نقل از اسپرجن)
دو) تحت هدایت مستقیم روحالقدس، پولس رسول مزمور 18:68 را نقل کرد و آن را به عیسی مسیح نسبت داد، در حالی که متن را حفظ کرد اما یک کلمهٔ کلیدی را تغییر داد. پولس گفت: «آنگاه که به عرش برین صعود کردی اسیران را به اسیری بردی و هدایا به آدمیان عطا کردی» (افسسیان 8:4). پولس این آیه را به صعود عیسی به آسمان و فرستادن قدرت و عطایای روحالقدس به کلیسای خود تعبیر کرد. کلمهای که پولس با الهام روحالقدس تغییر داد، «دریافت هدایا» به «اعطای هدایا» بود.
ستایش بر خدایی که برای قوم خود در جنگها پیروز میشود.
1. آیات (19-23) نجات خدا در نبرد و چیرگی بر دشمن.
متبارک باد خداوندگار، خدای نجات ما
که هر روزه متحمل بارهای ما میشود. سِلاه
خدای ما خدای نجات است،
و راههای گریز از مرگ از آن خداوندگارْ یهوه است.
اما خدا سر دشمنان خود را فرو خواهد کوبید
فرق سر پر موی آنان را که در تقصیرات خود گام برمیدارند.
خداوندگار فرموده است: «آنان را از باشان خواهم آورد؛
آنان را از ژرفای دریا باز خواهم آورد،
تا تو پاهایت را در خون ایشان بشویی،
و زبان سگانت نیز بهرۀ خود را از دشمنان برگیرد.»
الف. متبارک باد خداوندگار، خدای نجات ما که هر روزه متحمل بارهای ما میشود: بیتردید این حقیقتی انکارناپذیر است که خدا هرروزه متحمل بارهای قوم خود میشود. اما بسیاری بر این باورند که مفهوم این آیه را میتوان دقیقتر چنین ترجمه کرد، «متبارک باد خداوندگار، که روزانه بارهای ما را حمل میکند.» (نسخۀ استاندارد بازبینی شده)
ب. خدای ما خدای نجات است، و راههای گریز از مرگ از آن خداوندگارْ یهوه است: این مزمور بسیار دربارهٔ آمدن صندوق عهد به اورشلیم سخن میگوید، اما این اتفاق تنها پس از آن رخ داد که داوود دشمنان اطراف اسرائیل را شکست داد. داوود به یاد آورد که چگونه خدا او را در آن نبردها نجات داد. در این توصیف، او از عبارتی کمکاربرد اما شگفتانگیز استفاده کرد: «یهوه اَدونای» (خداوندگارْ یهوه).
ج. خدا سر دشمنان خود را فرو خواهد کوبید: در توصیف پیروزی خدا، داوود از تصویری در پیدایش 15:3 استفاده کرد، جایی که خدا وعده داد که مسیح ضربهای مهلک بر سرِ شیطان خواهد زد. این پیروزی کامل خواهد بود، بهگونهای که قوم خدا چون فاتحان بر میدان نبرد گام خواهند زد (تا تو پاهایت را در خون ایشان بشویی).
یک) «‘فرق سر پر موی‘ یعنی دشمنانِ سختدل و هولناک او. زیرا در دوران باستان، بسیاری از مردم موهای بلند و ژولیده داشتند تا ظاهرشان در نظر دشمنان هراسانگیزتر جلوه کند.» (پول)
2. آیات (24-27) رژۀ صندوق عهد.
خدایا، رژۀ تو دیده میشود
رژۀ خدای من و شاه من به اندرون قُدس.
در پیش، سرایندگانند؛ در پس، نوازندگان،
و در میان، دوشیزگانِ دفنواز.
خدا را در جماعت بزرگ متبارک خوانید،
خداوند را، ای شما که از چشمۀ اسرائیلید.
آنجاست بِنیامین کوچک، پیشاپیش ایشان،
و آنجایند بزرگان یهودا، در گروه خود،
و بزرگان زِبولون، و بزرگان نَفتالی.
الف. رژۀ خدای من و شاه من به اندرون قُدس: پس از پیروزی بزرگ بر دشمنان، داوود و قوم اسرائیل توانستند صندوق عهد را به اورشلیم بیاورند (دوم سموئیل 6). ین رژه برای داوود نبود، بلکه رژۀ تو بود، خداوندا. جلال و شکوه به او تعلق داشت.
یک) «همچنان که صندوق عهد، که تخت خدای نادیدنی است، پیشاپیش حرکت میکند و کاروان را به سوی جای آرامش خود رهبری مینماید، این پیشروی، رژهای پیروزمندانه است که خروج را به کمال میرساند.» (کیدنر)
دو) از چشمۀ اسرائیل: «ریوخلین (Reuchlin) عادت داشت بگوید: لاتینزبانان از آب انبارها آب مینوشند و یونانیان از برکهها، اما عبرانیان از همان چشمۀ اصلی مینوشند.» (ترپ)
ب. آنجاست بِنیامین کوچک، پیشاپیش ایشان: در رژۀ تابوت عهد، قبیلۀ کوچک بِنیامین نقش برجستهای داشت. این نشانهٔ فیض شگفتانگیز داوود بود، زیرا که پیشوای او، پادشاه شائول، از قبیله بنیامین بود، و بسیاری از پادشاهان زمان داوود حاضر نبودند حتی ذرهای احترام به آنان بگذارند.
یک) «بِنیامین کوچک. این قبیله بهخاطر دو دلیل کوچک خوانده میشود: اول، چون جوانترین بود، زیرا از نسل بنیامین، پسر کوچک یعقوب بوده است؛ دوم، بهخاطر اینکه در زمان داوران بسیار کاهش یافته و تقریباً نابود شده بود.» (پول)
دو) «اینکه فقط چهار قبیله ذکر شده است، میتواند بهواسطۀ اصل گزینش شاعرانه توضیح داده شود.» (ونجمرن)
3. آیات (28-31) توکل برای پیروزیهای آینده.
خدایت برای تو، قدرت را امر فرموده است؛
خدایا، آنچه را که برای ما کردهای استوار گردان.
به سبب معبدت در اورشلیم
پادشاهان برایت پیشکشها خواهند آورد.
وحش نیزار را توبیخ فرما،
و رمۀ گاوان را در میان گوسالههای قومها.
او طالبان خَراج را پایمال میکند،
و قومهای جنگطلب را پراکنده میسازد.
فرستادگان از مصر خواهند آمد
کوش بهشتاب دستان خود به سوی خدا دراز خواهد کرد.
الف. خدایا، آنچه را که برای ما کردهای استوار گردان: داوود برای این پیروزی شگفتانگیز شکرگزار بود، اما میدانست که چالشهای زیادی هنوز در پیش است. او دعا کرد که خداوند در آن پیروزی گذشته قدرت جاری سازد و آن را بنیانی قرار دهد برای آنچه که در آینده انجام خواهد داد.
ب. به سبب معبدت در اورشلیم پادشاهان برایت پیشکشها خواهند آورد: داوود اطمینان داشت که در نهایت، خدا و قوم عهد او با وجود دشمنان در میان ملتها باقی خواهند ماند و شکوفا خواهند شد. در پایان، دیگران به اسرائیل هدیه و خراج خواهند آورد، نه برعکس.
یک) در نهایت، این آیه به «زمانی در آینده اشاره دارد، هنگامیکه عیسی بهراستی بر زمین سلطنت خواهد کرد، یعنی دوران هزار ساله. هرچند اکنون نیز تا حدی تحقق یافته است، از طریق اطاعت مسیحیان از مأموریت بزرگ و گسترش جهانی مسیحیت در نتیجهٔ آن.» (بویس)
ج. وحش نیزار را توبیخ فرما: از آنجا که نیها اغلب با رود نیل مرتبط بودند، داوود دعا کرد که خدا قوم را از دست مصریان و حبشیان محافظت کند. او از خدا خواست که این محافظت ادامه یابد تا آن زمان که ایشان، همچون سایر قومها، با هدایای نقره تسلیم اورشلیم شوند (او طالبان خَراج را پایمال میکند… فرستادگان از مصر خواهند آمد).
یک) «‘وحش‘» و ‘رمۀ گاوان‘ به ستمگران، فتنهگران و فریبدهندگان قومها اشاره دارند. اینان باید نابود شوند، چراکه قومهایی که جنگ و خراج را دوست داشتهاند ، ‘تحقیر‘ و ‘غارت‘ خواهند شد.» (ونجمرن)
دو) «مصر، حبشه: تنها این دو نام برده شدهاند، زیرا دشمنان بزرگ و کهن خدا و قوم او بودند، و همچنین نماینده مردمانی بسیار شرور، بتپرست، و اصلاحناپذیر؛ ارمیا 23:13، عاموس 7:9 را مشاهده کنید؛ اما او از این دو قوم بهصورت مجازی همهٔ ملتها و مردمانی با همین خصلت را در نظر دارد.» (پول)
سه) «دشمنان دیرین، دوستان تازه خواهند شد. سلیمان زوجهای در خانهٔ فرعون خواهد یافت. مسیح قومی را از سرزمینهای گناه گرد هم خواهد آورد. گناهکاران بزرگ خود را تسلیم عصای فیض خواهند کرد، و بزرگان، با آمدن نزد خدا، انسانهایی نیکو خواهند شد.» (اسپرجن)
4. آیات (32-35) همۀ پادشاهیهای زمین، خدای اسرائیل را میستایند.
ای ممالک جهان، برای خدا سرود بخوانید،
خداوندگار را با سرودها بستایید، سِلاه
او را که بر آسمانها سوار است، بر آسمانهای کهن.
هان، او آواز خود را میدهد، آوازی پر قدرت.
قدرت خدا را اعلام کنید،
که جلالش بر اسرائیل است
و قدرتش در آسمانها.
خدایا تو در قُدس خود مَهیبی؛
خدای اسرائیل قوم خود را قدرت و نیرو میبخشد.
متبارک باد خدا!
الف. ای ممالک جهان، برای خدا سرود بخوانید: با آگاهی از پیروزی نهایی خدا، داوود قومها را دعوت کرد که هماکنون او را بپرستند. برایشان بسیار بهتر بود که این پرستش را با دلی مشتاق و تسلیمشده انجام دهند، نه آنکه بعدها بهعنوان دشمنان مغلوب خدا مجبور به انجام آن شوند.
یک) «ما در گناهورزی علیه خدا افراط کردهایم، اما در سرودخوانی برای خدا هرگز نمیتوان افراط کرد.» (اسپرجن)
دو) بر آسمانها سوار است، بر آسمانهای کهن: «این واژهٔ عبری [قدیم] برابر است با عُولام، که نه تنها به گذشته مینگرد، بلکه به آینده نیز اشاره دارد.» (پول)
ب. قدرت خدا را اعلام کنید، که جلالش بر اسرائیل است: اُمتها تنها از شناخت و تسلیم در برابر قدرت خدا و توجه به حکمرانیِ او بر اسرائیل نفع میبرند.
ج. خدایا تو در قُدس خود مَهیبی: داوود سرزمین اسرائیل را قُدس خدا میدانست که بهگونهای ویژه به او تعلق داشت. با اینحال، داوود فهم عمیقی داشت که خداوند بزرگتر از هر مکان مقدسی است، چه آن یک سرزمین باشد، چه کوه، یا معبد.
د. خدای اسرائیل قوم خود را قدرت و نیرو میبخشد: خدایی که فعالانه در زندگی و پیروزی قوم خود مشارکت دارد، سزاوار ستایش است.
یک) این مزمور همواره مورد علاقهٔ فرماندهان و سربازان بوده است: «برای جنگجویان صلیبی که بهسوی بازپسگیری سرزمین مقدس میرفتند؛ برای ساوونارولا [یکی از مخالفین سرسخت رنسانس] و راهبانش، هنگامی که بهسوی ‘آزمونهای آتش‘ در میدان فلورانس میرفتند؛ برای هوگنوتها که آن را ‘سرود نبردها‘ میخواندند؛ برای کرامول در دانبار، هنگامی که خورشید بر مِه صبحگاهی طلوع کرد و او به لشکر لِسلی یورش برد.» (کرکپاتریک، به نقل از مورگان)
دو) هر پیروزی که آنها از این مزمور کسب کرده و الهام گرفته باشند، آن پیروزیها ماندگار نبودند. پیروزی پایدار هنوز در انتظار پادشاهی بزرگ مسیح است.