فصل به فصل، آیه به آیه، استفاده آسان و همیشه رایگان!
مزمور ۹۷ – عظمت و حکمت پروردگار
مزمور ۹۷ در همان مضمون و لحن مزمورهای پیشین ادامه مییابد. این مزمور از عباراتی بهره میبرد که در سایر مزمورها و بخشهای دیگر عهدعتیق نیز دیده میشوند. «ذهن مزمورنویس سرشار از گفتههای کهن است؛ گفتههایی که بهواسطهٔ تجربههای تازه، برای او معنایی نو یافتهاند. او بهدنبال اصالت ظاهری نیست و تلاش نمیکند اصیل جلوه کند، بلکه روح پیشینیان خود را درک کرده و کلماتی که برای دیگران کهنه و بیروح به نظر میرسند، برای او با نوری تازه میدرخشند و گویی دقیقاً برای زبان او ساخته شدهاند.» (الگساندر مکلارن)
«این مزمور سرشار از اشارههایی به بخشهای مختلف عهدعتیق است که همگی در قالب سرودی باشکوه شکل گرفتهاند.» (ویلیم ونجمرن)
جی. کمبل مورگان این مزمور را چنین خلاصه میکند: «نتایج داوریهای او اعلام میشود؛ دشمنانش نابود میگردند، جلالش آشکار میشود، و قومش از شادی لبریز میگردند.»
«مزامیر ۹۶ تا ۹۸ هر یک آمدن خدا را بهعنوان پادشاه جهان اعلام میکنند. اما مزمور ۹۶ و ۹۸ با شادمانی اوج میگیرند و از آنچه در بازگشت خدا برای جهان در پیش است، به وجد میآیند؛ در حالیکه در مزمور ۹۷، جنبهٔ هراسانگیز و پرشکوه سلطنت پادشاهانهٔ خدا برجسته شده است.» (جیمز مونتگومری بویس)
شادمانی در عظمت خداوند.
۱. آیه (۱) فراخوانی برای شادمانی در پادشاهی خداوند.
خداوند پادشاهی میکند!
پس زمین شادمان باش
و سرزمینهای ساحلیِ بسیار شادی کنند.
الف. خداوند پادشاهی می کند: مانند مزمور ۹۳، این مزمور نیز ناگهان و به شکلی باشکوه با اعلام سلطنت یهوه آغاز میشود. او نه بُتی بیجان است و نه خدای محلی. یهوه منفعل نیست و همچون «ساعتسازی» نیست که همه چیز را آفریده و سپس آن را به حال خود رها کرده باشد. او پادشاهی میکند؛ خدای ابراهیم، اسحاق و یعقوب با برنامهریزی، عمل و اقتدار بر تمامی جهان فرمان میراند.
یک) خداوند پادشاهی میکند: «در اینجا گزارهای ساده و بدیهی وجود دارد که نیاز به اثبات ندارد: یهوه نامحدود و جاودانه است؛ او دارای قدرتی بیپایان و حکمتی بیخطاست؛ همانگونه که آفرینندهٔ همه چیز است، پس باید فرمانروای همه چیز نیز باشد. اقتدار او مطلق است و از اینرو، حکومت او جهانی است. در همه جا، در هر زمان و در هر موقعیتی، یهوه پادشاهی میکند.» (کلارک)
ب. پس زمین شادمان باش: پادشاهی یهوه شادی را برای زمین به همراه میآورد. میتوان خدایی شریر یا تاریک را تصور کرد که سلطنتش وحشت به بار میآورد. ما نمونههایی محدود از این را میبینیم، جایی که به انسانها و شیاطین فرصت داده میشود تا ارادهٔ شریرانهٔ خود را اعمال کنند. اما هرچه پادشاهی یهوه آشکارتر و مورد اطاعت قرار گیرد، شادی بیشتری پدید میآید -شادمانیای که حتی به جزایر بسیار دوردست نیز گسترش مییابد..
یک) سرزمینهای ساحلیِ بسیار: «عبرانیان واژهٔ ‘جزایر‘ را نه فقط برای سرزمینهایی که کاملاً با دریا احاطه شدهاند، بلکه برای تمام کشورهایی به کار میبردند که دریا آنها را از سرزمین خودشان جدا میکرد؛ از اینرو، این واژه بهتدریج هممعنای «‘غیریهودیان‘ شد.» (هورن)
۲. آیات (۶-۲) عظمت خداوند بر آفرینش.
ابرها و تاریکی غلیظ گرداگرد اوست،عدل و انصاف، بنیان تخت اوست.
آتش پیش روی وی میرودو دشمنانِ او را به هر سو میسوزاند.
آذرخشهای او جهان را روشن میسازد؛ زمین میبیند و میلرزد.
کوهها از حضور خداوند چون موم ذوب میشوند،
از حضور خداوندگارِ تمامی عالَم! آسمانها عدالت او را اعلام میکنند،
و همۀ قومها جلال او را میبینند.
الف. ابرها و تاریکی غلیظ گرداگرد اوست: ممکن است مزمورنویس، ظهور خداوند بر کوه سینا را در ذهن داشته باشد؛ جایی که کوه را ابری غلیظ فرا گرفت و دود آن همچون دود کوره برخاست (خروج 16:19-20).
یک) «ابرها و تاریکی غلیظ هشداردهندهٔ قداست دستنیافتنی و پنهانی او برای انسان گستاخاند (هرچند این پنهانی از روی دمدمیمزاجی نیست؛ آیهٔ ۲ قسمت دوم را ببینید)، در حالیکه آتش و صاعقهها، قداستی را آشکار میسازند که سوزاننده و غیرقابل مقاومت است (مقایسه کنید با عبرانیان 29:12).» (کیدنر)
دو) آدام کلارک در مورد عبارت آتش پیش روی وی نظر جالبی دارد: «از نظر لفظی، این آیه و آیهٔ بعدی ممکن است به جریان الکتریکی یا جلوههایی از ناخشنودی الهی اشاره داشته باشند؛ جایی که خداوند، بهوسیلهٔ آتش آسمانی، دشمنان خود را نابود میسازد.» (کلارک)
ب. عدل و انصاف، بنیان تخت اوست: تخت خداوند بر پایهٔ فریب، رشوه، خونریزی حاصل از فتوحات، یا حتی حق موروثی بنا نشده است. بنیان تخت او چیزی جز عدل و انصاف نیست. به همین دلیل است که زمین میتواند از سلطنت او شادمان باشد (مزمور ۱:۹۷).
یک) «یهوه حاکم مطلق است، اما مستبد نیست. قدرت مطلق در دستان کسی که نه دچار خطا میشود و نه به ناحق عمل میکند، کاملاً امن است.» (اسپرجن)
دو) «میدانیم که در حکومت او هیچ انحرافی از عدالت و هیچ کجی در داوری رخ نمیدهد. این راز اطمینان ماست و باید منبع الهام سرودهای جاودانه و پرستشهای بیوقفه باشد.» (مورگان)
ج. آتش پیش روی وی میرود: این توصیفی شاعرانه از همان نوع پدیدههایی است که در کوه سینا رخ داد (خروج 20-16:19). این عبارت یا به آنچه خداوند در آن زمان انجام داد اشاره دارد، یا از همان تصاویر استفاده میکند تا جلوهای آینده از حضور مقتدر خداوند را توصیف کند –حضور خداوندگارِ تمامی عالَم، زمانی که همۀ قومها جلال او را میبینند.
یک) «آذرخش ناگهانی نشاندهندهٔ فوران سریع و غافلگیرکنندهٔ قدرت نجاتبخش خداوند است که جهانی را که به آن مینگرد، به حیرت وا میدارد، در حالی که کوهها که همچون موم از پیش روی او ذوب میشوند، بهشکوه اعلام میکنند که درخشش او چقدر هراسانگیز است و چگونه خودنمایی او بهراحتی هر نیرومندی را که مقابلش ایستاده، نابود میسازد.» (مکلارن)
دو) «موازات میان ‘یهوه‘ و ‘اَدونای‘ (خداوند) تأکید میکند که یهوه، خداوند (‘پادشاه بزرگ‘) همهٔ زمین است.» (ونجمرن)
سه) «‘خداوندگارِ تمامی عالَم‘ یک عنوان غیرمعمول است که برای نخستین بار در ارتباط مهمی در یوشع ۱۱:۳ و ۱۳:۳ ظاهر میشود؛ این عنوان بر پیروزی او بر خدایان کافر تأکید دارد، هنگامی که قوم را به کنعان رهبری میکند.» (مکلارن)
چهار) کوهها از حضور خداوند چون موم ذوب میشوند: «انسانها نمیتوانند کوهها را جابهجا کنند، با سختی از آنها بالا میروند و با رنجی بسیار راه خود را از میان سنگلاخها میگشایند، اما اینگونه نیست با خداوند؛ حضور او راهی هموار میسازد، موانع ناپدید میشوند، و شاهراهی پدید میآید، و این نه بهدست او که گویی زحمتی کشیده باشد، بلکه تنها بهواسطه حضورش است، زیرا قدرت با یک کلام یا نگاهی از او صادر میشود.» (اسپرجن)
پنج) و همۀ قومها جلال او را میبینند: «این امر بهطور برجستهتری در دومین ظهور تحقق خواهد یافت، هنگامی که شیپور فرشتهٔ اعظم نزد ابرهای آسمان آمدنش را اعلام کند و همهٔ قبایل زمین او را در جلال پدرش همراه با فرشتگان مقدس ببینند.» (هورن)
آموزش و راهنمایی انسانها.
۱. آیات (۷-۹) آموزش قومها دربارهٔ عظمت خداوند.
پرستندگان تمثالهای تراشیده جملگی شرمسار خواهند شد،
همانها که به بتهای بیارزش میبالند؛
ای همۀ خدایان، او را بپرستید!
صَهیون شنیده، شادی میکند،
و شهرهای یهودا شادمان میگردند،
از داوریهای تو، ای خداوند.
زیرا که تو خداوندا، بر تمامی زمین متعال هستی!
تو بس فراتر از همۀ خدایان، در مقام اعلایی!
الف. پرستندگان تمثالهای تراشیده جملگی شرمسار خواهند شد: با توجه به عظمت و قدرت یهوه، کسانی که به بتها میبالند باید شرمسار شوند. به زبان شاعرانه، حتی خدایان مشرکان نیز او را پرستش میکنند.
یک) «پس خود خدایان فراخوانده میشوند تا در برابر این یهوهٔ پیروزمند سر تعظیم فرود آورند، همانگونه که داجون در برابر صندوق عهد سجده کرد.» (مکلارن)
ب. صَهیون شنیده، شادی میکند: تمامی زمین از تجلّی باشکوه و هیجانآور خدا بهرهمند میشود، اما قوم او بهویژه شادی میکنند. از داوریهای عادلانهٔ او شهرهای یهودا شادمان میگردند.
یک) چارلز اسپرجن معتقد بود که این آیه به احیای نهایی سرزمین اسرائیل اشاره دارد: «روزی فرا خواهد رسید که صهیون حقیقی، که مدتها رها شده بود، در نجات عمومی به شادی خواهد پرداخت.»
دو) شهرهای یهودا شادمان میگردند: «داوود به رسمی آشنا در یهودیه اشاره میکند که پس از پیروزی یا رخدادی خوشایند، گروههای همسرای دختران را تشکیل میدادند.» (لو بلانک، به نقل از اسپرجن)
ج. زیرا که تو خداوندا، بر تمامی زمین متعال هستی: پیشتر مزمورنویس دربارهٔ خدا به جهان سخن گفته بود. اکنون مستقیماً با خدا سخن میگوید و او را ستایش و اکرام میکند که بر تمامی زمین متعال هست.
دو) جان تِرَپ مزمور ۹:۹۷ را با افسسیان 21:1 مرتبط میداند: «بس فراتر از هر ریاست و قدرت و نیرو و حاکمیت، و هر نامی که چه در این عصر و چه در عصر آینده ممکن است از آنِ کسی شود.»
۲. آیات (۱۰–۱۲) تعلیم دادن به قوم خدا در مورد نجات عادلانهٔ او.
ای دوستدارانِ خداوند، از بدی نفرت کنید!
زیرا او حافظ جان سرسپردگان خویش است،
و ایشان را از چنگ شریران میرهاند.
نور برای پارسایان کاشته میشود،
و شادی برای راستدلان.
ای پارسایان، در خداوند شادی کنید،
و نام قدوس او را بستایید!
الف. ای دوستدارانِ خداوند، از بدی نفرت کنید: دوباره مزمورنویس خطاب به قوم اسرائیل که خداوند را دوست دارند، سخن میگوید و بیانی قوی ارائه میدهد. با وجود گذر ناگهانی ظاهری، مزمورنویس بهخوبی ظهور خدایی را که تخت او بر عدالت و انصاف بنا شده، به دلهایی که باید برای عدالت و انصاف داشته باشند، پیوند میدهد.
یک) شاید این فرمان یکی از فرمانهایی باشد که بیش از همه در میان قوم خدا نقض میشود. ما بهسادگی تمایل داریم بیشازحد دوست بداریم، یا بهتر بگویم عشقی تحریفشده نشان دهیم که هم ادعای دوست داشتن خداوند را دارد و هم عشق یا پذیرش چیزهایی را که او نفرت دارد.
دو) ممکن است ما از گناه یا شر ناراحت یا عصبانی باشیم، اما واقعاً از آن متنفر نباشیم. شاید از مشکلاتی که گناه ایجاد میکند خشمگین شویم، اما به اندازهای که توبه کنیم و از گناهمان دست بکشیم، از آن نفرت نداشته باشیم.
ب. زیرا او حافظ جان سرسپردگان خویش است: مزمورنویس روشهای بسیاری را که خدا قوم خود را برکت میدهد و حفظ میکند، توصیف کرده است.
· او حافظ جان آنها است.
· او آنها را از چنگ شریران رها میبخشد.
· او نور را پیش روی آنها میفرستد.
· او شادی را برای آنها به ارمغان میآورد.
یک) «… واژهٔ حفظ میکند بهتر است به صورت ‘نگهبانی میکند’ یا ‘مراقبت میکند’ ترجمه شود؛ و نفوس [جانها] کلمهای است که شامل کل وجودیت فرد میشود. این وعده نشاندهندهٔ دفاع و مراقبت هوشیارانهٔ خداوند است، نه تضمینی برای جلوگیری از تلفات و آسیبها.» (کیدنر)
دو) حافظ جان… است: «ممکن است بدنهای قدیسان مورد آزار خود را در دست ظالمان رها کند، اما جانهایشان را نه؛ این جانها برای او بسیار عزیزاند و آنها را ایمن در آغوش خود حفظ میکند.» (اسپرجن)
سه) نور کاشته میشود: «شاید متوجه نباشی، اما داری نور میکاری. هر عملی از انکار خود که در آن خود را به خاک میسپاری تا بمیری، بذر رویش شادمانی است.» (مایر)
چهار) نور کاشته میشود: «هر فیضی از خداوند مانند بذری است که او قصد دارد هزار برابر در دلهای مؤمنان راستین به ثمر بنشیند. ما بیش از همه به دریافت فیض بیشتر از خدا نیاز نداریم، بلکه به پرورش آنچه دریافت کردهایم احتیاج داریم. خدا فیض بیشتری نخواهد داد مگر آنکه ما آنچه داریم را بهخوبی به کار گیریم. به مثل قنطارها بیندیشید. بگذارید نور و شادی با وفاداری پرورش یابد، و خودبهخود چند برابر خواهد شد تا جایی که تمام وجود پر از نور و تمام جان سرشار از خوشی گردد.» (کلارک)
پنج) کیدنر معتقد بود که نور کاشته میشود ترجمهٔ مناسبی نیست. او میگوید: «نور میتابد… قطعاً این خوانش صحیحتر است، با توجه به یک نسخه عبری و تمام ترجمههای کهن.» (کیدنر)
ج. ای پارسایان، در خداوند شادی کنید: با توجه به بزرگی خدا و نیکویی او نسبت به قومش، شایسته است که در او شادی کنند. این شادی نباید عمدتاً به خاطر آنچه داده شده باشد، بلکه باید در خود خداوند باشد –با سپاسگزاری فراوان حتی در یادآوری نام مقدس او.
یک) «پس از آنکه مزمورنویس جلال رهاییبخش را سرود، وظیفهٔ رهایییافتگان را ترسیم میکند.» (هورن)
دو) «این مزمور با دعوت همهٔ مردم سراسر زمین به شادی در سلطنت خداوند آغاز میشود (مزمور ۱:۹۷) و با فراخواندن ما برای پیشگامی در این پرستش به پایان میرسد.» (بویس)